Απιστία (Άρθρο 390 ΠΚ)
Με τον νέο Ποινικό Κώδικα (Ν. 4619/2019) και τις μετέπειτα τροποποιήσεις του (συμπεριλαμβανομένου του Ν. 5090/2024), το άρθρο 390 ΠΚ έχει απλοποιηθεί.
Περιγραφή του εγκλήματος
Η αξιόποινη πράξη της απιστίας τελείται όταν συντρέχουν τα ακόλουθα στοιχεία:
- Διαχείριση ή επιμέλεια ξένης περιουσίας, βάσει νόμου ή δικαιοπραξίας (π.χ. ο διαχειριστής Ε.Π.Ε., ο διευθύνων σύμβουλος Α.Ε., ο δικαστικός συμπαραστάτης, ο εκκαθαριστής).
- Παράβαση των κανόνων επιμελούς διαχείρισης εκ μέρους του διαχειριστή.
- Πρόκληση βέβαιης ζημίας στην ξένη περιουσία εξαιτίας αυτής της παράβασης (αιτιώδης σύνδεσμος).
Υπό το πρίσμα του νέου Ποινικού Κώδικα, η απιστία τιμωρείται ανεξάρτητα από το αν η ζημιογόνος ενέργεια του διαχειριστή αφορά εξωτερική δικαιοπρακτική πράξη (π.χ. σύναψη ζημιογόνου δανείου με τρίτους) ή εσωτερική υλική ενέργεια (π.χ. καταστροφή μηχανημάτων της εταιρείας, αδικαιολόγητες δαπάνες). Το κρίσιμο είναι η παραβίαση των κανόνων που διέπουν την ορθή και επιμελή διαχείριση της περιουσίας που του έχει εμπιστευθεί ο αντιπροσωπευόμενος.
Υποκειμενικά, ο υπαίτιος της απιστίας πρέπει να ενεργεί με δόλο (αρκεί και ο ενδεχόμενος). Πρέπει δηλαδή να γνωρίζει ότι παραβιάζει τους κανόνες διαχείρισης, να προβλέπει ότι από τη συμπεριφορά του ενδέχεται να προκληθεί ζημία στην ξένη περιουσία και να αποδέχεται αυτό το αποτέλεσμα.
Ποινική κύρωση
Η απιστία ρυθμίζεται στο άρθρο 390 ΠΚ και τιμωρείται ως εξής:
- Ως πλημμέλημα (βασική μορφή): Επισύρει ποινή φυλάκισης έως 2 έτη ή χρηματική ποινή.
- Ως πλημμέλημα (ιδιαίτερα μεγάλη ζημία): Αν η ζημία που προκλήθηκε είναι ιδιαίτερα μεγάλη, επισύρει ποινή φυλάκισης (έως 5 έτη) και χρηματική ποινή.
- Ως κακούργημα: Αν η ζημία υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 Ευρώ, επισύρει ποινή κάθειρξης (έως 10 έτη) και χρηματική ποινή.
- Επιβαρυντική περίσταση (Δημόσιο): Αν η πράξη στρέφεται άμεσα κατά του Ελληνικού Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. ή Ο.Τ.Α. και η ζημία υπερβαίνει τα 120.000 Ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών (έως 15 έτη) και χρηματική ποινή.
Έμπρακτη Μετάνοια και Ικανοποίηση του παθόντος
Ο νέος Ποινικός Κώδικας (Άρθρα 381 και 405 ΠΚ) παρέχει ευεργετικές ρυθμίσεις για τον υπαίτιο της απιστίας που αποκαθιστά τη ζημία. Ειδικότερα:
- Αποχή από την ποινική δίωξη: Αν ο υπαίτιος, μέχρι την άσκηση της ποινικής δίωξης, ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα (καταβάλλοντας το κεφάλαιο και τους τόκους), ο εισαγγελέας απέχει από τη δίωξη και η υπόθεση τίθεται στο αρχείο.
- Απαλλαγή από την ποινή: Αν η πλήρης ικανοποίηση του παθόντος λάβει χώρα μετά την άσκηση δίωξης, αλλά μέχρι το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το δικαστήριο απαλλάσσει τον υπαίτιο από την ποινή (για την πλημμεληματική μορφή) ή μπορεί να του επιβάλει μειωμένη ποινή (για την κακουργηματική μορφή).
Οι ρυθμίσεις της πλήρους απαλλαγής ενδέχεται να μην εφαρμόζονται ή να εφαρμόζονται με αυστηρότερους όρους όταν η πράξη στρέφεται κατά του Δημοσίου.
Προστατευόμενο έννομο αγαθό
Με την ποινικοποίηση της απιστίας επιδιώκεται η προστασία της περιουσίας ως σύνολο.