Ξέπλυμα βρώμικου χρήματος (Νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες)
Ο όρος «ξέπλυμα βρώμικου χρήματος» αναφέρεται στην εισαγωγή παράνομα αποκτηθέντων χρημάτων (ή περιουσιακών στοιχείων γενικότερα) στον νόμιμο χρηματοπιστωτικό και οικονομικό κύκλο. Συνήθως, αυτά τα παράνομα αποκτηθέντα χρήματα είτε αποτελούν προϊόν εγκληματικών δραστηριοτήτων (π.χ. εμπορία ναρκωτικών, εμπόριο όπλων, εμπορία ανθρώπων, φοροδιαφυγή, απάτη) είτε προορίζονται για τη χρηματοδότηση παράνομων δραστηριοτήτων και της τρομοκρατίας.
Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, περιπτώσεις νομιμοποίησης εσόδων τεκμαίρονται (ενδεικτικά) στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Δημιουργία συστημάτων «πυραμίδας» (Ponzi) και μεταφορά χρημάτων από καταθέτες σε διάφορες τράπεζες ή «φιλανθρωπικές» οργανώσεις σε διαφορετικές χώρες.
- Νομιμοποίηση κλεμμένων οχημάτων με σκοπό τη μεταφορά και πώλησή τους σε άλλες χώρες.
- Κατάθεση χρηματικών ποσών με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται η εντύπωση ότι πρόκειται για νόμιμα εισοδήματα του συνδικαιούχου (π.χ. smurfing).
- Νομιμοποίηση παράνομων εσόδων μέσω κατάθεσης σε τραπεζικούς λογαριασμούς και μετέπειτα επένδυσής τους σε μετοχές, κρυπτονομίσματα, εταιρικά σχήματα και ακίνητα.
- Υπεξαίρεση ποσών από τραπεζικούς υπαλλήλους ή αντιπροσώπους και μεταφορά τους σε τραπεζικούς λογαριασμούς του εξωτερικού ή σε λογαριασμούς τρίτων προσώπων, προκειμένου να συγκαλυφθεί η διαδρομή του χρήματος.
Γενικό πλαίσιο ποινών (βάσει του Ν. 4557/2018, όπως ισχύει)
Οι ποινές έχουν αυστηροποιηθεί και εξαρτώνται από τη βαρύτητα του βασικού (προγενέστερου) αδικήματος:
- Βασική ποινή (αν το βασικό αδίκημα είναι κακούργημα): Κάθειρξη έως 8 έτη και χρηματική ποινή από 20.000 έως 1.000.000 ευρώ. (Αν το βασικό αδίκημα είναι πλημμέλημα, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους και πρόστιμο 10.000 έως 500.000 ευρώ).
- Επιβαρυντικές περιστάσεις (Άσκηση κατ’ επάγγελμα/κατά συνήθεια ή παραβίαση ειδικού καθήκοντος από “υπόχρεα πρόσωπα” π.χ. τραπεζικούς, δικηγόρους, λογιστές): Κάθειρξη έως 10 έτη και χρηματική ποινή από 30.000 έως 1.500.000 ευρώ.
- Τέλεση στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης: Κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών (έως 15 έτη) και χρηματική ποινή από 50.000 έως 2.000.000 ευρώ.
Προδικαστικά και Διοικητικά Μέτρα
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ήδη από την πρώτη φάση της ποινικής διαδικασίας (προδικασία) ή κατά τη διάρκεια της έρευνας από την αρμόδια ρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων, διατάσσεται άμεσα το πάγωμα (δέσμευση) λογαριασμών, η δέσμευση περιεχομένου θυρίδων (επιτρέπεται και η δέσμευση κοινών θυρίδων με τρίτα πρόσωπα), καθώς και η απαγόρευση εκποίησης (μεταβίβασης) των ακινήτων του κατηγορουμένου (η οριστική εκποίηση/δήμευση υπέρ του Δημοσίου λαμβάνει χώρα μετά την αμετάκλητη καταδίκη).