Βασικές αρχές και νομική προστασία στις συναλλαγές με τη δημόσια διοίκηση
Το διοικητικό δίκαιο αποτελείται από τις νομοθετικές διατάξεις που διέπουν την οργάνωση και τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Η δημόσια διοίκηση περιλαμβάνει όλες τις κρατικές υπηρεσίες καθώς και τα νομικά πρόσωπα που ασκούν δημόσια εξουσία.
Το κράτος δικαίου είναι θεμελιώδης αρχή του ελληνικού διοικητικού δικαίου και κατοχυρώνεται στο ελληνικό Σύνταγμα. Νόμιμη διοικητική δράση σημαίνει ότι οι δημόσιες αρχές ενεργούν σύμφωνα με συγκεκριμένους νομικούς κανόνες που υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.
Οι πράξεις της δημόσιας διοίκησης εκδίδονται γενικά ως διοικητικές πράξεις. Αυτές κατηγοριοποιούνται σε κανονιστικές πράξεις και ατομικές πράξεις. Οι κανονιστικές πράξεις ορίζουν γενικούς, απρόσωπους κανόνες, ενώ οι ατομικές πράξεις έχουν προσωπικό χαρακτήρα και διέπουν μόνο μια συγκεκριμένη υπόθεση.
Το ελληνικό δίκαιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον δικαστικό έλεγχο των διοικητικών πράξεων και, γενικότερα, στην εποπτεία των πράξεων της δημόσιας διοίκησης. Το ελληνικό νομικό σύστημα περιλαμβάνει εξειδικευμένα διοικητικά δικαστήρια, παρόμοια με αυτά της Γερμανίας, τα οποία έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία σε διοικητικά θέματα. Αυτά τα δικαστήρια εκδικάζουν νομικές διαφορές μεταξύ του κράτους, των αρχών και των δημόσιων φορέων αφενός, και των πολιτών (φυσικών ή νομικών προσώπων) αφετέρου. Το διοικητικό δικαστικό σύστημα περιλαμβάνει το Διοικητικό Δικαστήριο, το Ανώτατο Διοικητικό Εφετείο και το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο αντιστοιχεί στο Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι ένα άλλο ανώτατο διοικητικό δικαστήριο που ασχολείται αποκλειστικά με θέματα οικονομικής φύσης του κράτους (π.χ. έλεγχος κρατικών λογαριασμών ή δημόσιες συμβάσεις υψηλής αξίας).
Για πολλές διοικητικές διαφορές, υπάρχει διαθέσιμη μια προκαταρκτική διαδικασία ένστασης ενώπιον της αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη. Αυτό αντιστοιχεί στη γερμανική «Διαδικασία Ένστασης». Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, ο πολίτης μπορεί να παρουσιάσει επιχειρήματα για την ανάκληση ή την τροποποίηση της πράξης, επιτρέποντας στην αρχή να επανεξετάσει τους όρους έκδοσής της. Εάν η αρχή αρνηθεί την έννομη προστασία, ο πολίτης μπορεί να προσφύγει στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια.