Βασικά Είδη Φόρων και Τρέχοντες Συντελεστές για Φυσικά Πρόσωπα και Επιχειρήσεις
Το φορολογικό δίκαιο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε κάθε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς μέσω αυτού χρηματοδοτείται ο κρατικός προϋπολογισμός. Η εναρμόνιση του διασυνοριακού φορολογικού δικαίου έχει, συνεπώς, θεμελιώδη σημασία για τη λειτουργία της ΕΕ• η φορολογική κυριαρχία, ωστόσο, παραμένει στα επιμέρους κράτη-μέλη.
Οι σημαντικότεροι νόμοι του ελληνικού φορολογικού δικαίου είναι ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013), ο Κώδικας Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Ν. 2859/2000), ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013) και ο Κώδικας Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών και Γονικών Παροχών (Ν. 2961/2001).
Τρέχοντα Βασικά Μεγέθη της Ελληνικής Φορολογίας
- Φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων: προοδευτική κλίμακα από 9% (εισόδημα έως €10.000) έως 44% (εισόδημα άνω των €40.000) για εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις• στις αρχές του 2026 αρκετά μεσαία φορολογικά κλιμάκια για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα μειώθηκαν περαιτέρω.
- Εισόδημα από ενοίκια: φορολογείται προοδευτικά με συντελεστές από 15% έως 45%, διαβαθμισμένα ανάλογα με το ύψος του ετήσιου εισοδήματος από ενοίκια.
- Φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων: ενιαίος συντελεστής 22% για τις κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ)• επιπλέον παρακρατείται φόρος 5% επί των διανεμόμενων μερισμάτων.
- Φόρος προστιθέμενης αξίας: κανονικός συντελεστής 24%, μειωμένοι συντελεστές 13% και 6% για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες• ισχύουν προσωρινές μειώσεις σε επιμέρους νησιά.
- Φόρος μεταβίβασης ακινήτων: 3% πλέον προσαύξησης υπέρ δήμων (περίπου 3,09% συνολικά) επί του τιμήματος αγοράς (με αναπροσαρμογή προς τα άνω όπου απαιτείται)• ο ΦΠΑ επί της πρώτης πώλησης νεόδμητων ακινήτων τελεί επί του παρόντος σε αναστολή έως το τέλος του 2025.
- Δωρεές, γονικές παροχές και κληρονομιές: για μεταβιβάσεις μεταξύ συζύγων και μεταξύ γονέων/παππούδων και τέκνων/εγγονιών (Κατηγορία Α), το αφορολόγητο όριο αυξήθηκε σε €800.000 ανά δικαιούχο από την 1η Οκτωβρίου 2021• τα ποσά πέραν αυτού φορολογούνται με συντελεστή 10%. Σημαντικά χαμηλότερα αφορολόγητα όρια και υψηλότεροι φορολογικοί συντελεστές ισχύουν για πιο απομακρυσμένους συγγενείς και μη συγγενείς τρίτους (Κατηγορία Β και Γ).
Εντός της ΕΕ, το «ευρωπαϊκό φορολογικό δίκαιο» αναφέρεται κυρίως στο διασυνοριακό δίκαιο των έμμεσων φόρων. Ο φόρος προστιθέμενης αξίας εναρμονίστηκε με την Οδηγία ΦΠΑ (Οδηγία 2006/112/ΕΚ)• για τους άμεσους φόρους, ωστόσο, η ΕΕ δεν διαθέτει ανεξάρτητη νομοθετική αρμοδιότητα και βασίζεται μόνο σε επιλεκτικά μέτρα εναρμόνισης, όπως η Οδηγία περί Συγχωνεύσεων, η Οδηγία Μητρικών-Θυγατρικών και η Οδηγία περί Τόκων και Δικαιωμάτων για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιον ρόλο διαδραματίζει το φορολογικό δίκαιο στα κράτη-μέλη της ΕΕ;
Το φορολογικό δίκαιο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς μέσω αυτού χρηματοδοτείται το κράτος. Η εναρμόνιση του διασυνοριακού φορολογικού δικαίου έχει, συνεπώς, θεμελιώδη σημασία για τη βιώσιμη λειτουργία της ΕΕ. Η φορολογική κυριαρχία, ωστόσο, παραμένει στα επιμέρους κράτη-μέλη.
Ποιοι είναι οι κύριοι νόμοι του ελληνικού φορολογικού δικαίου;
Οι κύριοι νόμοι είναι ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013, ο οποίος έχει έκτοτε τροποποιηθεί επανειλημμένα, πιο πρόσφατα ιδίως με τον Ν. 5246/2025), ο Κώδικας Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Ν. 2859/2000), ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013) και ο Κώδικας Φορολογίας Δωρεών και Κληρονομιών (Ν. 2961/2001).
Πώς φορολογείται το εισόδημα φυσικών προσώπων;
Η Ελλάδα εφαρμόζει προοδευτική φορολόγηση με διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές για εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις, εισόδημα από ενοίκια και εισόδημα από κεφάλαιο (π.χ. μερίσματα). Οι συγκεκριμένοι φορολογικοί συντελεστές και τα αφορολόγητα όρια προσαρμόστηκαν για το φορολογικό έτος 2026 με τον Ν. 5246/2025 (βλ. τη χωριστή μας ενότητα συχνών ερωτήσεων για τη φορολόγηση εισοδήματος για περισσότερες λεπτομέρειες).
Πώς φορολογούνται οι εταιρείες στην Ελλάδα;
Σημαντική ενημέρωση: οι κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ) υπόκεινται πλέον ενιαία σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων 22% επί των κερδών τους (μειωμένος από 24% βάσει του Ν. 4799/2021)• επιπλέον παρακρατείται φόρος 5% επί των διανεμόμενων μερισμάτων (μειωμένος από 10% από το 2020). Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι ατομικές επιχειρήσεις υπόκεινται στην προοδευτική κλίμακα φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (βλ. την ενότητά μας συχνών ερωτήσεων για τη φορολόγηση εισοδήματος).
Πώς φορολογείται το εισόδημα από ενοίκια;
Σημαντική ενημέρωση: από το φορολογικό έτος 2026 ισχύει τετρακλίμακη προοδευτική κλίμακα (Ν. 5246/2025): 15% έως €12.000, 25% για το τμήμα μεταξύ €12.001 και €24.000, 35% για το τμήμα μεταξύ €24.001 και €36.000, και 45% για το τμήμα που υπερβαίνει το ποσό αυτό.
Ποιοι φόροι ισχύουν για την αγορά ακινήτου;
Κατ' αρχήν, εφαρμόζεται φόρος μεταβίβασης ακινήτων ύψους σήμερα 3,09% (3% πλέον δημοτικής προσαύξησης) επί του τιμήματος αγοράς, εφόσον αυτό υπερβαίνει την «αντικειμενική αξία» που καθορίζεται από τη φορολογική αρχή. Για την εμπορική πώληση νεόδμητων ακινήτων (με άδεια οικοδομής εκδοθείσα από την 1η Ιανουαρίου 2006 και μετά), το τίμημα αγοράς υπόκειται κατ' αρχήν σε ΦΠΑ ύψους σήμερα 24%• ωστόσο, ο ΦΠΑ αυτός τελεί επί του παρόντος σε αναστολή έως το τέλος του 2026, με αποτέλεσμα κατά την περίοδο αυτή να εφαρμόζεται μόνο ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων ακόμη και για νεόδμητα ακίνητα (βλ. την ενότητά μας συχνών ερωτήσεων για τα παρεπόμενα έξοδα αγοράς ακινήτου για περισσότερες λεπτομέρειες).
Ποιον ρόλο διαδραματίζει η ΕΕ στην εναρμόνιση του φορολογικού δικαίου;
Η ΕΕ έχει αρμοδιότητα εναρμόνισης των έμμεσων φόρων προκειμένου να καταργηθούν εμπορικοί φραγμοί, ιδίως στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (σήμερα: Οδηγία ΦΠΑ 2006/112/ΕΚ). Για τους άμεσους φόρους, ωστόσο, δεν υπάρχει γενική αρμοδιότητα παρέμβασης• ρυθμίζονται μόνο επιμέρους τομείς, όπως η Οδηγία περί Συγχωνεύσεων, η Οδηγία Μητρικών-Θυγατρικών και η Οδηγία περί Τόκων και Δικαιωμάτων για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης.