Επιδοτήσεις – Δίκαιο Ενισχύσεων

Μπορεί να Αλλάξει η Μετοχική/Εταιρική Σύνθεση μιας Επιδοτούμενης Επιχείρησης στην Ελλάδα;

Σημείωση: Το παρόν άρθρο αναφέρεται στον ισχύοντα ελληνικό αναπτυξιακό νόμο (Ν. 4887/2022). Παλαιότερες αιτήσεις επιδότησης ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να εξακολουθούν να υπόκεινται στις παλαιότερες διατάξεις των Ν. 3299/2004 ή Ν. 3908/2011.

Για επενδυτές και επιχειρηματίες που λαμβάνουν κρατικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα, ανακύπτει συχνά ένα σημαντικό στρατηγικό ερώτημα: μετά την υποβολή αίτησης ή την έγκριση επιδότησης, μπορώ να εισαγάγω νέους εταίρους, να πωλήσω μερίδια ή να αλλάξω τη νομική μορφή της εταιρείας;

Η σύντομη απάντηση είναι: Ναι, αυτό είναι δυνατό – ωστόσο ισχύουν αυστηροί κανόνες.
Ενώ πολύ παλαιότερες εκδοχές του νόμου (πριν από το 2006) απαγόρευαν αυστηρά τέτοιες μεταβολές, ο ισχύων Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 παρέχει την απαραίτητη επιχειρηματική ευελιξία. Παρ’ όλα αυτά, το Ελληνικό Δημόσιο εξετάζει προσεκτικά τις μεταβολές ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Σήμερα πρέπει να τηρούνται τα εξής:

1. Υποχρέωση Ενημέρωσης των Αρχών

Κάθε ουσιώδης μεταβολή στη μετοχική/εταιρική σύνθεση της επιδοτούμενης επιχείρησης πρέπει να γνωστοποιείται στην αρμόδια αρχή (το Υπουργείο Ανάπτυξης ή την αρμόδια περιφερειακή διεύθυνση) άμεσα και χωρίς εξαίρεση. Μη γνωστοποιηθείσες μεταβιβάσεις μεριδίων μπορούν να οδηγήσουν σε πλήρη ανάκληση της επιδότησης και σε αξιώσεις επιστροφής.

2. Προσοχή ως προς το Μέγεθος της Επιχείρησης (Καθεστώς ΜΜΕ)

Αυτό είναι το σημαντικότερο σημείο στην πράξη: το ύψος της κρατικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το μέγεθος της επιχείρησης. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) λαμβάνουν συχνά σημαντικές ποσοστιαίες προσαυξήσεις (bonus) επί του βασικού ποσοστού ενίσχυσης.

• Ο κίνδυνος: εάν μεταβληθεί η μετοχική/εταιρική σύνθεση – για παράδειγμα, επειδή μια μεγάλη εταιρεία αποκτά συμμετοχή στη μικρή σας επιχείρηση – η επιχείρησή σας ενδέχεται να απολέσει το καθεστώς ΜΜΕ.
• Η συνέπεια: εάν κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί ότι, ως αποτέλεσμα της μεταβολής των εταίρων/μετόχων, η επιχείρηση χαρακτηρίζεται πλέον νομικά ως «μεγάλη επιχείρηση», το ύψος της ενίσχυσης θα μειωθεί αναδρομικά στο (χαμηλότερο) ποσοστό που ισχύει για τις μεγάλες επιχειρήσεις.

3. Απόδειξη Χρηματοοικονομικής Επάρκειας

Το Δημόσιο χορηγεί τη χρηματοδότηση υπό την προϋπόθεση ότι ο επενδυτής είναι σε θέση να καλύψει το δικό του μερίδιο του κόστους (την ίδια συμμετοχή). Εάν οι αρχικοί εταίροι αποχωρήσουν από την εταιρεία, οι αρχές εξετάζουν κατά πόσον οι νέοι εταίροι είναι οικονομικά σε θέση να ολοκληρώσουν το επενδυτικό σχέδιο σύμφωνα με τη σύμβαση. Η πιστοληπτική ικανότητα και η απόδειξη ιδίων κεφαλαίων πρέπει, συνεπώς, να είναι αναμφισβήτητες και για τη νέα μετοχική/εταιρική σύνθεση.

4. Έγκριση έναντι Απλής Γνωστοποίησης

Ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το επενδυτικό σας σχέδιο (υπό εξέταση, υπό υλοποίηση, ή ήδη σε λειτουργία μετά την ολοκλήρωση), η απλή γνωστοποίηση της μεταβολής συχνά δεν αρκεί. Ιδίως κατά τη φάση υλοποίησης, οι ουσιώδεις μεταβολές στην ιδιοκτησιακή δομή απαιτούν κατά κανόνα την επίσημη έγκριση των αρχών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι εξακολουθούν να πληρούνται τα αρχικά κριτήρια της επιδότησης.

Πρακτικό Συμπέρασμα

Το ισχύον ελληνικό δίκαιο επιδοτήσεων δεν εμποδίζει επιχειρηματικές αποφάσεις όπως συγχωνεύσεις, πωλήσεις μεριδίων ή είσοδο νέων επενδυτών. Ωστόσο, τέτοια βήματα δεν θα πρέπει ποτέ να πραγματοποιούνται χωρίς προηγούμενο νομικό έλεγχο. Πριν από τη μεταβίβαση μεριδίων, θα πρέπει να υπολογίζεται με ακρίβεια αν αυτό θα επηρεάσει το καθεστώς ΜΜΕ και, συνεπώς, το ύψος των επιδοτήσεων που έχουν χορηγηθεί.