Αγορά Επιχείρησης
Η εξαγορά μίας λειτουργούσας επιχείρησης στην Ελλάδα έχει λάβει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερο ενδιαφέρον, σε συνδυασμό με την ίδρυση νέων επιχειρήσεων. Τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν, ακόμη και από φορολογική σκοπιά, δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα. Το βασικό κίνητρο συνίσταται στην μεγαλύτερη δυνατή εξασφάλιση της επένδυσης. Μία ακόμη επιλογή είναι η (πλειοψηφική) συμμετοχή σε υφιστάμενη εταιρεία.
Οι συναλλαγές αυτές, γνωστές ως mergers and acquisitions ή Μ&Α, είναι φυσικά δυνατές και στην Ελλάδα.
Το νομικό πλαίσιο της εξαγοράς μίας επιχείρησης συνδέεται με τη μορφή της εταιρείας, τις ιδιαιτερότητες της εκάστοτε επιχείρησης, αλλά και με το αντικείμενο που μεταβιβάζεται. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εφαρμογή διαφορετικών διατάξεων ανά περίπτωση.
Διακίνηση γίνεται κυρίώς μεταξύ:
- Του share deal (μεταβίβαση μετοχών ή μεριδίων μίας εταιρείας). Στην περίπτωση αυτή πρέπει να τηρηθούν οι διατάξεις που αφορούν τη συγκεκριμένη εταιρική μορφή (π.χ. Α.Ε., Ε.Π.Ε.). Προκύπτουν μάλιστα διαφορές στον τρόπο μεταβίβασης, όπως ο τρόπος κατάρτισης (συμβολαιογραφικά ή με ιδιωτικό έγγραφο). Η δημοσιότητα συντελείται πλέον μέσω του ΓΕΜΗ.
- Του asset deal (μεταβίβαση ολική ή μερική περιουσιακών στοιχείων μίας εταιρείας, χωρίς κτήση συμμετοχής στην ίδια την εταιρεία). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να τύχουν προσοχής οι γενικές διατάξεις του Αστικού Δικαίου ανάλογα με το είδος του μεταβιβαζόμενου περιουσιακού στοιχείου. Διαφορές προκύπτουν, π.χ., εάν πρόκειται περί κινητής ή ακίνητης περιουσίας της επιχείρησης.
Για την κατά περίπτωση επιλογή της μορφής μεταβίβασης, σημασία αποκτούν ζητήματα σχετικά με την ευθύνη και τη φορολογία. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος υπέρ υφιστάμενων βαρών και επιβαρύνσεων στις περιπτώσεις share deals πρέπει να εξετάζεται πάντοτε προσεκτικά.
Αξιοσημείωτες παράμετροι επικαιρότητας και νομικές επισημάνσεις
- Νομικό πλαίσιο και μορφές: Οι βασικές διακρίσεις μεταξύ share deal και asset deal ισχύουν ευρέως στην Ελλάδα, αλλά οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις (π.χ. περιβαλλοντικά, φορολογικά, δημοσιονομικά, κρατικές εγκρίσεις, εγκρίσεις ανταγωνισμού) εξαρτώνται από τη μορφή της εταιρείας, το αντικείμενο δραστηριότητας και το ύφος της συναλλαγής.
- ΓΕΜΗ: Οι διαδικασίες καταχώρισης και η δημόσια ενημέρωση εξελίσσονται διαρκώς, ιδίως σε σχέση με ηλεκτρονικές διαδικασίες. Ελέγξτε τυχόν πρόσφατες αλλαγές στις πρακτικές ή στις απαιτήσεις τεκμηρίων.
- Φορολογία: Διαφοροποίηση στις φορολογικές επιπτώσεις ανά τύπο μεταβίβασης (π.χ. φόρος μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων, ΦΠΑ, εκπτώσεις ή μεταβατικές ρυθμίσεις). Απαιτείται εξειδικευμένη φορολογική εξέταση για την κάθε περίπτωση.
- Ευθύνη και εγγυήσεις: Στις περιπτώσεις asset deals, οι κινήσεις ευθύνης μπορεί να καθοριστούν συμβατικά ή να μεταβιβαστούν σε ορισμένες προϋποθέσεις. Στις περιπτώσεις share deals, οι ενέχεις (υφιστάμενες ή εκ προοιμίου) βαρύνσεις μπορεί να εξετάζονται σε βάθος κατά τη due diligence.
- Διακυβέρνηση/Επίλυση Διαφορών: Καθορισμός εφαρμοστέου δικαίου, ρυθμίσεις επίλυσης διαφορών, και ρήτρες διαδοχής, οι οποίες πρέπει να οριστούν με σαφήνεια στις συμβάσεις.
- Προστασία δεδομένων: Σε κάθε συναλλαγή, η τήρηση του ΓΚΠΔ (GDPR)/ελληνικού νόμου για την προστασία δεδομένων πρέπει να διασφαλίζεται, ειδικά κατά τη διαχείριση εμπιστευτικών πληροφοριών και δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Ορισμοί (Definitions)
- Διακριτές μορφές μεταβίβασης:
- Share deal (μεταβίβαση μετοχών ή μεριδίων μίας εταιρείας): μεταβιβάζεται η συμμετοχή στην εταιρεία, φέρνοντας μαζί της ενδεχομένως ευθύνες ή ενδεχόμενες βάρη του προηγούμενου ιδιοκτήτη.
- Asset deal (μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων μίας εταιρείας): μεταβιβάζονται επιμέρους ή ολικώς περιουσιακά στοιχεία χωρίς κτήση συμμετοχής στην εταιρεία.
- ΓΕΜΗ: Γενικό Εμπορικό Μητρώο (δημόσια καταχώριση που αφορά τη δημοσιότητα και ενημέρωση του κοινού για μεταβολές κεφαλαίων, μετοχικής δομής κ.ά.).
- Αστικός Κώδικας: γενικές διατάξεις που αφορούν την μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, προσωπικά δικαιώματα και ρυθμίσεις ευθύνης σε σχέση με το μεταβιβαζόμενο περιουσιακό στοιχείο.
- Due Diligence: ενδελεχής εξέταση περιουσιακών, νομικών, οικονομικών και φορολογικών στοιχείων πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής.
- Εγγυήσεις/Ρήτρες: νομικές διατάξεις που παρέχουν προστασία αγοραστή ή πωλητή για παρελθόντα ή επικείμενα γεγονότα ή καταστάσεις.
- Closing: νομική ολοκλήρωση της συναλλαγής και μεταβίβαση του επικαιροποιημένου καθεστώτος από τα μέρη.