Λαθρεμπορία
(προσαρμοσμένο στο σύγχρονο νομικό πλαίσιο της Ελλάδας (Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας – Ν. 2960/2001 και οι πρόσφατες τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα έως το 2026)
Η λαθρεμπορία αφορά την παράνομη διασυνοριακή μεταφορά ή διακίνηση εμπορευμάτων με σκοπό την αποφυγή καταβολής δασμών και φόρων (όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ) ή την παράκαμψη νομικών περιορισμών και απαγορεύσεων. Λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, η λαθρεμπορία προϊόντων (κυρίως καπνικών, καυσίμων και αλκοόλ) είναι ιδιαίτερα συχνή. (Σημείωση: Η διακίνηση ναρκωτικών, όπλων και η εμπορία/διακίνηση ανθρώπων αποτελούν ξεχωριστά, βαρύτατα εγκλήματα που ρυθμίζονται από ειδικούς ποινικούς νόμους, αν και στην καθομιλουμένη συχνά αποκαλούνται «λαθρεμπόριο»).
Πλαίσιο ποινών (βάσει του Τελωνειακού και Ποινικού Κώδικα):
- Βασική ποινή: Φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών (έως 5 έτη).
- Επιβαρυντικές περιστάσεις: Φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους (έως 5 έτη) προβλέπεται σε περιπτώσεις υποτροπής, χρήσης όπλων, τέλεσης του αδικήματος από ομάδα (3 ή περισσότερα άτομα) ή εάν οι διαφυγόντες δασμοί και φόροι για το Ελληνικό Δημόσιο ή την ΕΕ υπερβαίνουν τα 30.000 ευρώ.
- Κακούργημα: Εάν οι στερηθέντες δασμοί και φόροι υπερβαίνουν τα 150.000 ευρώ, η πράξη διώκεται ως κακούργημα. Με βάση τον ισχύοντα Ποινικό Κώδικα, η ποινή είναι κάθειρξη έως 10 έτη (η παλαιότερη πρόβλεψη για έως 20 έτη έχει εξορθολογιστεί στο νέο νομικό πλαίσιο, εκτός αν συντρέχουν στοιχεία εγκληματικής οργάνωσης).
Συνήθη παραδείγματα λαθρεμπορίας στην πράξη:
- Κατοχή και εμπορία λαθραίων εμπορευμάτων με γνώση της παράνομης προέλευσής τους (π.χ. τσιγάρα χωρίς την ειδική ταινία φόρου κατανάλωσης).
- Παράνομη πώληση και χρήση πετρελαίου θέρμανσης, ναυτιλιακού ή αφορολόγητου καυσίμου ως πετρέλαιο κίνησης οχημάτων (λαθρεμπόριο καυσίμων).
- Αποσυναρμολόγηση αυτοκινήτων στο εξωτερικό με σκοπό την εισαγωγή τους ως “ανταλλακτικά” (για αποφυγή τελωνειακών τελών ταξινόμησης) και την εκ νέου συναρμολόγησή τους στην Ελλάδα.
- Εικονική μετοικεσία (δήθεν μόνιμη μεταφορά κατοικίας) με σκοπό την ατελή (χωρίς δασμούς) εισαγωγή οχήματος, χωρίς ο ενδιαφερόμενος να διαμένει πραγματικά και μόνιμα στο εξωτερικό.