Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές στην Ελλάδα (Ισχύον Νομοθετικό Πλαίσιο)
Σημείωση Ιστορικού Πλαισίου: Οι Νόμοι 3468/2006 και 3851/2010 αποτέλεσαν τη βάση για την ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα, προσφέροντας υψηλές Εγγυημένες Τιμές (Feed–in Tariffs). Ωστόσο, το πλαίσιο αυτό έχει καταργηθεί για τα νέα έργα. Σήμερα, η αγορά διέπεται από τον Ν. 4414/2016 (Λειτουργική Ενίσχυση / Feed–in Premium), τον Ν. 4685/2020 (Απλοποίηση Αδειοδότησης), τον Ν. 4951/2022 (Εκσυγχρονισμός διαδικασιών) και τον Ν. 5037/2023.
1. Τιμολόγηση και Αποζημίωση Έργων ΑΠΕ (Μηχανισμός Στήριξης)
Το παλαιό σύστημα των σταθερών εγγυημένων τιμών (που έφταναν έως και 500 €/MWh για τα Φ/Β) έχει αντικατασταθεί. Βάσει του Ν. 4414/2016, τα νέα έργα ΑΠΕ (άνω ενός συγκεκριμένου ορίου ισχύος, π.χ. 500 kW ή 1 MW ανάλογα με την τεχνολογία) αποζημιώνονται μέσω Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφοράς (Feed–in Premium – FiP).
- Διαγωνιστικές Διαδικασίες: Η “ταρίφα” (Τιμή Αναφοράς) δεν ορίζεται πλέον αυθαίρετα από τον νόμο, αλλά προκύπτει μέσω ανταγωνιστικών διαγωνισμών που διενεργεί η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Οι τρέχουσες τιμές που προκύπτουν από τους διαγωνισμούς για αιολικά και φωτοβολταϊκά κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 40 και 70 €/MWh.
- Διμερή Συμβόλαια (PPAs): Πλέον, πολλά μεγάλα έργα ΑΠΕ δεν αναζητούν κρατική ενίσχυση, αλλά συνάπτουν απευθείας εταιρικά συμβόλαια αγοραπωλησίας ενέργειας (Corporate PPAs) με μεγάλους καταναλωτές.
2. Προώθηση Φωτοβολταϊκών και Νέοι Στόχοι (ΕΣΕΚ)
Το παλαιό πρόγραμμα στόχων έως το 2020 έχει ξεπεραστεί. Η Ελλάδα ακολουθεί το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο θέτει εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους για το 2030 (συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή άνω του 80%).
- Αυτοκατανάλωση: Η έμφαση πλέον δίνεται στο Net–Billing (Ταυτόχρονος Συμψηφισμός) με βάση τον Ν. 5037/2023, αντικαθιστώντας σταδιακά το Net–Metering.
- Αποθήκευση: Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον σε υβριδικά έργα και Φ/Β σταθμούς που συνοδεύονται από συστήματα αποθήκευσης (μπαταρίες – BESS), προκειμένου να σταθεροποιηθεί το δίκτυο.
3. Βεβαίωση Παραγωγού (πρώην Άδεια Παραγωγής)
Με τον Ν. 4685/2020, η παλαιά, χρονοβόρα “Άδεια Παραγωγής” καταργήθηκε. Αντικαταστάθηκε από τη Βεβαίωση Παραγωγού Ηλεκτρικής Ενέργειας από ΑΠΕ.
- Η διαδικασία έχει ψηφιοποιηθεί πλήρως. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο Ηλεκτρονικό Μητρώο της ΡΑΑΕΥ (πρώην ΡΑΕ) σε συγκεκριμένους κύκλους.
- Έργα μικρής ισχύος (π.χ. Φ/Β κάτω του 1 MW) συνήθως απαλλάσσονται από την υποχρέωση λήψης Βεβαίωσης Παραγωγού (Εξαιρούμενοι Σταθμοί).
4. Περιβαλλοντική Αδειοδότηση
Ανάλογα με την κατηγορία του έργου (Α1, Α2, ή Β), απαιτείται η έκδοση Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ή την οικεία Αποκεντρωμένη Διοίκηση, ή η υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ). Πολλά μικρά έργα (ειδικά φωτοβολταϊκά σε κτίρια ή μικρά πάρκα) απαλλάσσονται πλήρως από την περιβαλλοντική αδειοδότηση.
5. Άδεια Εγκατάστασης και Λειτουργίας (Ν. 4951/2022)
Για την κατασκευή και λειτουργία των σταθμών απαιτείται:
- Άδεια Εγκατάστασης: Εκδίδεται από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση (ή το ΥΠΕΝ για πολύ μεγάλα έργα) και έχει διάρκεια συνήθως τρία (3) έτη. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εξασφάλιση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης από τον Διαχειριστή του Δικτύου (ΔΕΔΔΗΕ) ή του Συστήματος (ΑΔΜΗΕ).
- Άδεια Λειτουργίας: Εκδίδεται μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής και την επιτυχή δοκιμαστική λειτουργία του σταθμού. Μεγάλος αριθμός μικρών έργων εξαιρείται από αυτές τις άδειες.
6. Συμβάσεις Πώλησης / Λειτουργικής Ενίσχυσης
Ο φορέας που είναι υπεύθυνος για την αγορά της ενέργειας και την καταβολή των ενισχύσεων δεν είναι πλέον ο ΔΕΣΜΗΕ, αλλά ο ΔΑΠΕΕΠ (Διαχειριστής ΑΠΕ & Εγγυήσεων Προέλευσης Α.Ε.) για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα, και ο ΔΕΔΔΗΕ για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ).
- Ο παραγωγός συνάπτει Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφοράς (ΣΕΔΠ) ή Σταθερής Τιμής (ΣΕΣΤ) με τον ΔΑΠΕΕΠ.
- Η διάρκεια των συμβάσεων αυτών είναι πλέον είκοσι (20) έτη (και 25 έτη για τα ηλιοθερμικά), και όχι 10+10 όπως ίσχυε στον παλαιό νόμο.
7. Εγγυήσεις Προέλευσης (Guarantees of Origin)
Η προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ αποδεικνύεται αποκλειστικά μέσω των Εγγυητικών Προέλευσης (ΕΠ). Αποκλειστικός φορέας έκδοσης, μεταβίβασης και ανάκλησης των Εγγυήσεων Προέλευσης στην Ελλάδα είναι πλέον ο ΔΑΠΕΕΠ, ο οποίος διαχειρίζεται το σχετικό ψηφιακό μητρώο εναρμονισμένο με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.