Στις συναλλαγές με τις ελληνικές φορολογικές αρχές, απαιτείται κατά κανόνα η αναφορά του προσωπικού αριθμού φορολογικού μητρώου.
Ο αριθμός φορολογικού μητρώου είναι επίσης απαραίτητος για τη διεκπεραίωση πολυάριθμων καθημερινών ιδιωτικών δικαιοπραξιών, με αποτέλεσμα στην πράξη σχεδόν κανείς να μην μπορεί να μην τον αποκτήσει. Η έναρξη οποιασδήποτε επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ελλάδα προϋποθέτει την απόκτηση αριθμού φορολογικού μητρώου.
Αίτηση για τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ)
Ο αριθμός φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ – Αριθμός Φορολογικού Μητρώου) υποβάλλεται στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (ΔΟΥ) που είναι αρμόδια για τον τόπο κατοικίας του αιτούντος. Τα φυσικά πρόσωπα μπορούν πλέον, σε μεγάλο βαθμό, να υποβάλλουν την αίτηση ηλεκτρονικά μέσω της πύλης myAADE• για ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων (νομικά πρόσωπα, πρόσωπα χωρίς κατοικία στην Ελλάδα) εξακολουθεί εν μέρει να απαιτείται αυτοπρόσωπη παρουσία ή η υποβολή συμπληρωματικών δικαιολογητικών.
Η κατοχή ή χρήση περισσότερων του ενός αριθμών φορολογικού μητρώου από το ίδιο πρόσωπο εξακολουθεί να απαγορεύεται και επισύρει πρόστιμο• το ακριβές ύψος της κύρωσης θα πρέπει να επιβεβαιώνεται βάσει της τρέχουσας ισχύουσας διατύπωσης των σχετικών διατάξεων.
Δήλωση Έναρξης Επιχειρηματικής Δραστηριότητας
Η δήλωση έναρξης ή διακοπής επιχειρηματικής δραστηριότητας πραγματοποιείται σήμερα σε μεγάλο βαθμό ηλεκτρονικά μέσω του myAADE. Για τη σύσταση κεφαλαιουχικών εταιρειών (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ) και ορισμένων προσωπικών εταιρειών, είναι επίσης διαθέσιμη η «Υπηρεσία Μιας Στάσης» (e-ΥΜΣ), η οποία συγκεντρώνει τη σύσταση της εταιρείας, την καταχώριση στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), την εγγραφή στο αρμόδιο επιμελητήριο, και την απόδοση ΑΦΜ σε μία, σε μεγάλο βαθμό ψηφιακή, διαδικασία.
Η εγγραφή στην κοινωνική ασφάλιση διεκπεραιώνεται πλέον ενιαία από τον e-ΕΦΚΑ, μετά τη συγχώνευση των πρώην φορέων (μεταξύ άλλων ΙΚΑ, ΟΑΕΕ/ΤΕΒΕ, ΕΤΑΑ) στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης την 1η Ιανουαρίου 2017.
Μετά τη διακοπή της δραστηριότητας ατομικής επιχείρησης, ο ΑΦΜ του φυσικού προσώπου παραμένει σε ισχύ για ιδιωτικές δικαιοπραξίες• οι ΑΦΜ των νομικών προσώπων, αντιθέτως, διαγράφονται μετά τη λύση τους και τη διαγραφή τους από το εμπορικό μητρώο.
Συχνές Ερωτήσεις
Πού υποβάλλεται η αίτηση για τον ελληνικό αριθμό φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ);
Κατά κανόνα, ο ΑΦΜ υποβάλλεται στη ΔΟΥ που είναι αρμόδια για τον τόπο κατοικίας του αιτούντος• για πολλές περιπτώσεις είναι πλέον δυνατή και η ηλεκτρονική υποβολή μέσω ΑΑΔΕ. Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν για τα νομικά πρόσωπα και για αιτούντες χωρίς κατοικία στην Ελλάδα.
Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται τα φυσικά πρόσωπα ελληνικής ιθαγένειας;
Πρέπει να προσκομιστούν ισχύον επίσημο δελτίο ταυτότητας και το αντίστοιχο έντυπο αίτησης (εξακολουθεί να αποκαλείται «Μ1»), όπου προβλέπεται ηλεκτρονικά. Εάν η αίτηση υποβάλλεται από εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο, πρέπει να επισυναφθούν το πληρεξούσιο και αντίγραφο της ταυτότητας του αιτούντος.
Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται οι αλλοδαποί για τον ΑΦΜ;
Απαιτούνται το έντυπο αίτησης «Μ1» και το διαβατήριο. Όπου τα στοιχεία του διαβατηρίου δεν είναι σε λατινικούς χαρακτήρες, πρέπει να επισυναφθεί επίσημη ελληνική μετάφραση. Οι αλλοδαποί που διαμένουν στην Ελλάδα πρέπει επιπλέον να προσκομίσουν την άδεια διαμονής τους.
Επιτρέπεται η κατοχή περισσότερων του ενός ΑΦΜ;
Όχι. Η κατοχή ή χρήση περισσότερων του ενός ΑΦΜ εξακολουθεί να απαγορεύεται και τιμωρείται με πρόστιμο• το συγκεκριμένο ύψος του προστίμου θα πρέπει να ελέγχεται βάσει της τρέχουσας ισχύουσας διατύπωσης του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, καθώς τα ιστορικά ποσά που αναφέρονταν αρχικά (σε ισοδύναμα δραχμών) δεν ισχύουν πλέον.
Παραμένει σε ισχύ ο ΑΦΜ μετά τη διακοπή της επιχείρησης;
Για τα φυσικά πρόσωπα, ο ΑΦΜ παραμένει σε ισχύ για ιδιωτικές δικαιοπραξίες μετά τη διακοπή λειτουργίας ατομικής επιχείρησης. Οι ΑΦΜ των νομικών προσώπων απενεργοποιούνται μετά τη διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης.
Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται για τη δήλωση έναρξης εργασιών ατομικής επιχείρησης;
Απαιτούνται ιδίως:
• δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο•
• μισθωτήριο συμβόλαιο, τίτλος κυριότητας, ή δήλωση δωρεάν παραχώρησης χρήσης του επαγγελματικού χώρου•
• αποδεικτικό εγγραφής στον αρμόδιο φορέα κοινωνικής ασφάλισης – σήμερα κατά κανόνα e-ΕΦΚΑ (που αντικατέστησε τους πρώην, πλέον καταργημένους, επιμέρους φορείς) – ή βεβαίωση απαλλαγής•
• όπου απαιτείται, βεβαίωση από το οικείο επιμελητήριο εμπορίου και βιομηχανίας•
• όπου απαιτείται, πληρεξούσιο με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής.
Ποιοι ειδικοί κανόνες ισχύουν για τις προσωπικές εταιρείες (ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες);
Πέραν των δικαιολογητικών που απαιτούνται για τις ατομικές επιχειρήσεις, πρέπει να προσκομιστούν το καταστατικό που έχει κατατεθεί στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και οι ΑΦΜ των εταίρων (φυσικών και νομικών προσώπων). Για εταίρους από τρίτες χώρες ισχύουν ειδικές απαιτήσεις τεκμηρίωσης σχετικά με το δίκαιο διαμονής και εργασίας.
Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται για εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ);
Απαιτούνται το καταστατικό, αποδεικτικό καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ. (το οποίο έχει αντικαταστήσει, για τις περισσότερες εταιρικές μορφές, την προγενέστερη υποχρεωτική δημοσίευση στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, ΦΕΚ), μισθωτήριο ή τίτλος κυριότητας, δικαιολογητικά κοινωνικής ασφάλισης, και, όπου απαιτείται, άδειες διαμονής και εργασίας για διαχειριστές από τρίτες χώρες.
Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται για ανώνυμη εταιρεία (ΑΕ);
Απαιτούνται ιδίως αποδεικτικό καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ. (το οποίο έχει αντικαταστήσει την προγενέστερη έγκριση και δημοσίευση από τη νομαρχία, καταργηθείσα από το 2011), το καταστατικό, το μισθωτήριο ή ο τίτλος κυριότητας, οι βεβαιώσεις κοινωνικής ασφάλισης και επιμελητηρίου, και η απόφαση της γενικής συνέλευσης για τη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου.
Ποιες προθεσμίες ισχύουν για τη δήλωση έναρξης και διακοπής εργασιών;
Τα φυσικά πρόσωπα οφείλουν να δηλώσουν την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας πριν από την πραγματοποίηση οποιασδήποτε συναλλαγής• χωριστές προθεσμίες, καθοριζόμενες στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ισχύουν για τη διακοπή και για τα νομικά πρόσωπα και τις προσωπικές εταιρείες. Οι εκπρόθεσμες δηλώσεις τιμωρούνται με πρόστιμα, το ύψος των οποίων διέπεται από την τρέχουσα ισχύουσα διατύπωση του νόμου.
Από πότε θεωρείται μια κεφαλαιουχική εταιρεία νομικό πρόσωπο;
Για τις περισσότερες εταιρικές μορφές, η νόμιμη ύπαρξη του νομικού προσώπου αρχίζει σήμερα με την καταχώριση στο κεντρικό Γ.Ε.ΜΗ. – η προγενέστερη σύνδεση με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ δεν είναι πλέον καθοριστική για τις εταιρικές αυτές μορφές.

