Eνίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (Ισχύον Νομοθετικό Πλαίσιο)
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ενίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα (Επικαιροποιημένο σύμφωνα με τον Ν. 4887/2022 και τα τρέχοντα ευρωπαϊκά προγράμματα)
2. Ενίσχυση της Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές στην Ελλάδα
Το παρακάτω άρθρο παρέχει πληροφορίες σχετικά με το τρέχον πλαίσιο υπαγωγής επενδυτικών σχεδίων στον νέο Αναπτυξιακό Νόμο (Ν. 4887/2022), καθώς και σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ 2021-2027, Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0) στον τομέα των ΑΠΕ (Αιολικά, Φωτοβολταϊκά, Βιομάζα, Γεωθερμία και Συστήματα Αποθήκευσης).
Σημαντική Σημείωση (Έτος 2026): Οι διατάξεις του παλαιού Ν. 3299/04 έχουν καταργηθεί. Με βάση την τρέχουσα νομοθεσία, τα κλασικά φωτοβολταϊκά πάρκα που εγχέουν το σύνολο της ενέργειας στο δίκτυο (χωρίς μπαταρίες) δεν επιδοτούνται πλέον με άμεσες κρατικές επιχορηγήσεις (grants). Η στήριξή τους γίνεται μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών (διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ) για την εξασφάλιση λειτουργικής ενίσχυσης (Feed–in Premium). Άμεσες επιχορηγήσεις μέσω του Αναπτυξιακού ή του ΕΣΠΑ προβλέπονται κυρίως για ΦΒ σταθμούς με ενσωματωμένη αποθήκευση (μπαταρίες), συστήματα αυτοκατανάλωσης (Net–Billing) για επιχειρήσεις, Ενεργειακές Κοινότητες και καινοτόμα έργα.
1. Βασικά Στοιχεία Υπαγωγής σύμφωνα με τον Ν. 4887/2022
1.1. Ποσοστά Ενίσχυσης και Ζώνες (Χάρτης Περιφερειακών Ενισχύσεων 2022-2027) Τα ποσοστά ενίσχυσης εξαρτώνται από το μέγεθος της επιχείρησης και την περιοχή εγκατάστασης. Περιοχές που εντάσσονται στο Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (π.χ. Δυτική Μακεδονία) απολαμβάνουν τα υψηλότερα ποσοστά που μπορούν να φτάσουν έως και 70-75%. Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) λαμβάνουν κατά κανόνα προσαυξήσεις 10% έως 20% σε σχέση με τις Μεγάλες επιχειρήσεις.
1.2. Ελάχιστος Συνολικός Προϋπολογισμός Επενδυτικών Σχεδίων (Ν. 4887/2022) Για την υπαγωγή στον Αναπτυξιακό Νόμο, το ελάχιστο ύψος της επένδυσης ορίζεται ως εξής:
- Για Μεγάλες επιχειρήσεις: 1.000.000 €
- Για Μεσαίες επιχειρήσεις: 500.000 €
- Για Μικρές επιχειρήσεις: 250.000 €
- Για Πολύ Μικρές επιχειρήσεις: 100.000 €
Ορισμός Μεγέθους Επιχειρήσεων (βάσει Σύστασης 2003/361/ΕΚ):
- Πολύ Μικρή: < 10 εργαζόμενοι + τζίρος ή ισολογισμός έως 2 εκ. Ευρώ.
- Μικρή: < 50 εργαζόμενοι + τζίρος ή ισολογισμός έως 10 εκ. Ευρώ.
- Μεσαία: < 250 εργαζόμενοι + τζίρος έως 50 εκ. Ευρώ ή ισολογισμός έως 43 εκ. Ευρώ.
- Μεγάλη: Υπερβαίνει τα κριτήρια των μεσαίων.
1.3. Είδη Ενισχύσεων Τα επενδυτικά σχέδια μπορούν να λάβουν τις εξής μορφές ενίσχυσης: α) Φορολογική Απαλλαγή: Απαλλαγή από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των μη διανεμόμενων κερδών (ευνοϊκό για κερδοφόρες επιχειρήσεις). β) Επιχορήγηση: Δωρεάν παροχή χρηματικού ποσού από το κράτος για την κάλυψη τμήματος του κόστους (στον τρέχοντα νόμο δίνεται κυρίως σε ΜΜΕ). γ) Επιδότηση Χρηματοδοτικής Μίσθωσης (Leasing): Κάλυψη τμήματος των δόσεων leasing για την απόκτηση νέου εξοπλισμού. δ) Επιδότηση Κόστους Δημιουργούμενης Απασχόλησης: Κάλυψη μέρους του μισθολογικού κόστους για νέες θέσεις εργασίας.
1.4. Ιδία Συμμετοχή του Επενδυτή Το ποσοστό της ιδίας συμμετοχής του επενδυτή (Εκτός Κρατικής Ενίσχυσης) δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 25% του ενισχυόμενου κόστους. Για τις νεοσύστατες εταιρείες, ως ιδία συμμετοχή νοείται το καταβεβλημένο μετοχικό/εταιρικό τους κεφάλαιο. Για τις υφιστάμενες, η ιδία συμμετοχή μπορεί να καλυφθεί είτε μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου με νέες εισφορές σε μετρητά, είτε με τη χρήση φορολογηθέντων αποθεματικών (εφόσον αυτά δεν διανεμηθούν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης).
Προϋποθέσεις, Δαπάνες και Κριτήρια Αξιολόγησης (Επικαιροποιημένο κατά τον Ν. 4887/2022)
Προϋποθέσεις, Περιορισμοί και Όροι για το Επενδυτικό Δάνειο Εφόσον το προτεινόμενο προς ενίσχυση επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει και τη χρήση δανείου, αυτό θα πρέπει:
- Να είναι διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων (4) ετών.
- Να έχει τη μορφή τραπεζικού δανείου ή ομολογιακού δανείου (εκτός της μορφής του αλληλόχρεου λογαριασμού).
- Να λαμβάνεται αποκλειστικά για την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου, γεγονός που θα αναφέρεται ρητά στη σχετική δανειακή σύμβαση.
- Να έχει εγκριθεί (τουλάχιστον ως προέγκριση/Letter of Intent) από την τράπεζα κατά την υποβολή της αίτησης υπαγωγής, με σαφή αναφορά στο ποσό, τη διάρκεια, το επιτόκιο, την περίοδο χάριτος και τις εξασφαλίσεις. Το δάνειο μπορεί να ληφθεί και σε ξένο νόμισμα.
Γενικές Πληροφορίες για Ενισχυόμενες και μη Ενισχυόμενες Δαπάνες (σύμφωνα με τον Ν. 4887/2022)
Επιλέξιμες Δαπάνες:
- Άυλα περιουσιακά στοιχεία και αμοιβές συμβούλων: Υποστηρίζονται αποκλειστικά για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Το ποσοστό ενίσχυσης για τις αμοιβές συμβούλων δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% αυτών και υπόκειται σε ανώτατα όρια επί του συνολικού προϋπολογισμού.
- Ενσώματα στοιχεία ενεργητικού: Κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων, αγορά και εγκατάσταση νέων σύγχρονων μηχανημάτων, συστήματα αυτοματισμού, λογισμικό.
- Αγορά γης: Επιλέξιμη κυρίως για ΜΜΕ και μόνο έως το 10% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της επένδυσης.
Μη Επιλέξιμες Δαπάνες:
- Λειτουργικά έξοδα.
- Αγορά επιβατικών αυτοκινήτων (έως 6 θέσεων) και επίπλων γραφείου (εκτός αν αποτελούν μέρος ειδικού αρχικού εξοπλισμού).
- Επενδύσεις που στοχεύουν στην απλή αντικατάσταση υφιστάμενου μηχανολογικού εξοπλισμού, χωρίς να επιφέρουν επέκταση ή αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας.
- Ανέγερση σε μη ιδιόκτητο οικόπεδο: Κατά κανόνα δεν ενισχύεται. Εξαίρεση: Για την υλοποίηση επενδύσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ σε ακίνητο που δεν ανήκει στον φορέα, επιτρέπεται η ενίσχυση εφόσον η χρήση έχει παραχωρηθεί ή μισθωθεί για χρονικό διάστημα τουλάχιστον είκοσι (20) ετών. Η μίσθωση πρέπει να μεταγραφεί νομίμως στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο/Κτηματολόγιο.
Βασικά Κριτήρια Υπαγωγής Επενδυτικών Σχεδίων (Κριτήρια Αξιολόγησης μέσω ΟΠΣΚΕ) Η αξιολόγηση των προτάσεων γίνεται πλέον με αυστηρό σύστημα βαθμολόγησης:
1. Αξιολόγηση του Φορέα της Επένδυσης: Εξετάζεται η χρηματοοικονομική ικανότητα, η ρευστότητα, η ικανότητα κάλυψης της ιδίας συμμετοχής (τουλάχιστον 25%) και η εμπειρία των μετόχων.
2. Οικονομοτεχνική Αξιολόγηση & Βιωσιμότητα: Αξιολογείται η πληρότητα του επιχειρηματικού σχεδίου, οι προοπτικές κερδοφορίας και ο βαθμός τεχνολογικής καινοτομίας.
3. Συμβολή στους Στόχους του Αναπτυξιακού (Κριτήρια ESG): Αύξηση της απασχόλησης (δημιουργία νέων Ετήσιων Μονάδων Εργασίας – ΕΜΕ), χωροθέτηση της επένδυσης (π.χ. πριμοδότηση περιοχών Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης – ΣΔΑΜ), συμβολή στην προστασία του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση ενέργειας και την κυκλική οικονομία.
Κριτήρια Αξιολόγησης Επενδύσεων:
- Η εισαγωγή τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον και η προώθηση της πράσινης μετάβασης (π.χ. ενεργειακή απόδοση, κυκλική οικονομία).
- Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της επιχείρησης (Industry 4.0).
- Η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και υπηρεσιών σε διεθνές επίπεδο και ειδικότερα η εξωστρέφεια της επιχείρησης και η αύξηση των εξαγωγών.
- Η καινοτομία και η ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων και παρεχόμενων υπηρεσιών.
- Η συμβολή της επένδυσης στην περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας.
Αναδιάρθρωση του Ενισχυόμενου Κόστους Επένδυσης Κατά την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης, επιτρέπεται, κατόπιν αιτήματος του επενδυτή, η αναδιάρθρωση των ενισχυόμενων δαπανών. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση η αναδιάρθρωση αυτή δεν μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του αρχικά εγκεκριμένου ποσού της επιχορήγησης. Τροποποιήσεις μεταξύ κατηγοριών δαπανών επιτρέπονται εντός συγκεκριμένων ορίων (συνήθως έως 10-15%) χωρίς προηγούμενη έγκριση, εφόσον δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας της επένδυσης.
Προθεσμία Ολοκλήρωσης – Δυνατότητα Παράτασης της Προθεσμίας Ολοκλήρωσης Η προθεσμία ολοκλήρωσης της επένδυσης που προβλέπεται στην απόφαση υπαγωγής (συνήθως έως 3 έτη) μπορεί να παραταθεί. Βάσει του Ν. 4887/2022, η παράταση δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα τρίτο (1/3) της αρχικής προθεσμίας (κατά κανόνα 1 επιπλέον έτος), υπό την προϋπόθεση ότι: α) το αίτημα υποβάλλεται πριν από τη λήξη της αρχικής προθεσμίας, και β) έχει υλοποιηθεί και πιστοποιηθεί ένα ελάχιστο ποσοστό του εγκεκριμένου έργου (συνήθως 25% ή 50%, ανάλογα με το καθεστώς). Σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης ανωτέρας βίας, η προθεσμία μπορεί να παραταθεί για χρονικό διάστημα ίσο με την καθυστέρηση που προκάλεσε το γεγονός, χωρίς να απαιτείται η προηγούμενη υλοποίηση ποσοστού του έργου, εφόσον το γεγονός συνέβη κατά τη διάρκεια της εγκεκριμένης προθεσμίας.
Έναρξη Υλοποίησης Επενδυτικών Σχεδίων Η έναρξη των εργασιών του επενδυτικού σχεδίου επιτρέπεται μόνο μετά την υποβολή της αίτησης υπαγωγής στον Αναπτυξιακό Νόμο 4887/2022 (βάσει του κανόνα του χαρακτήρα κινήτρου). Δαπάνες που πραγματοποιούνται πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης (με εξαίρεση ορισμένες προκαταρκτικές μελέτες, εφόσον προβλέπεται) δεν είναι επιλέξιμες και απορρίπτονται. Η έναρξη υλοποίησης πριν από τη δημοσίευση της απόφασης υπαγωγής γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του επενδυτή και δεν δεσμεύει την επιτροπή αξιολόγησης ή τη Διοίκηση ως προς την τελική υπαγωγή της επένδυσης.
Προϋποθέσεις και Περιορισμοί για την Ενίσχυση Χρηματοδοτικής Μίσθωσης (Leasing) Εξοπλισμού Η ενίσχυση της χρηματοδοτικής μίσθωσης για την απόκτηση καινούργιου σύγχρονου μηχανολογικού εξοπλισμού παρέχεται υπό την προϋπόθεση ότι η σύμβαση leasing περιλαμβάνει τον υποχρεωτικό όρο της εξαγοράς του εξοπλισμού και της μεταβίβασης της κυριότητας στην επιχείρηση κατά τη λήξη της μίσθωσης. Η διάρκεια της σύμβασης δεν μπορεί να υπερβαίνει τον χρόνο των μακροχρόνιων υποχρεώσεων διατήρησης της επένδυσης (συνήθως 3-5 έτη).
Καταβολή της Επιχορήγησης Κόστους Επένδυσης α) Η καταβολή του ποσού της επιχορήγησης πραγματοποιείται σε δόσεις ως εξής: Ένα μέρος της επιχορήγησης (συνήθως 25% έως 50%) μπορεί να καταβληθεί μετά την υλοποίηση και πιστοποίηση αντίστοιχου ποσοστού του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της επένδυσης από το αρμόδιο όργανο ελέγχου. Το υπολειπόμενο ποσό της επιχορήγησης καταβάλλεται μετά την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και της έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης. Παρέχεται η δυνατότητα προκαταβολής (έως και 100% του ποσού της επιχορήγησης σε ορισμένα καθεστώτα, συνήθως όμως μικρότερο ποσοστό), με την προϋπόθεση προσκόμισης ισόποσης εγγυητικής επιστολής προσαυξημένης (συνήθως κατά 10%) από τράπεζα που λειτουργεί νόμιμα στην Ελλάδα ή σε κράτος-μέλος της Ε.Ε.