Ενημερωμένο και Ενοποιημένο Κείμενο – Νομικό Πλαίσιο για Φωτοβολταϊκές Εγκαταστάσεις στην Ελλάδα

Νομικό Πλαίσιο για Φωτοβολταϊκές Εγκαταστάσεις στην Ελλάδα

Το Νομικό Πλαίσιο για την Αδειοδότηση και Λειτουργία Φωτοβολταϊκής Εγκατάστασης

Σημείωση:

Το ισχύον νομικό πλαίσιο διαμορφώνεται κυρίως από τις διατάξεις των νόμων 4685/2020, 4964/2022 και 5037/2023, οι οποίοι έχουν αντικαταστήσει ή/και συμπληρώσει τις προγενέστερες διατάξεις των νόμων 4093/2012, 3851/2010, 3468/2006 και της σχετικής νομοθεσίας.

Εθνικοί Στόχοι – Αναθεωρημένο ΕΣΕΚ 2024–2030

Βάσει του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ 2024–2030) και των στόχων της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/2413 (RED III), οι εθνικοί στόχοι περιλαμβάνουν:

• Μερίδιο ανανεώσιμης ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας τουλάχιστον 35% έως το 2030
• Μερίδιο ανανεώσιμης ενέργειας στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τουλάχιστον 80% έως το 2030
• Εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύ άνω των 13 GW έως το 2030
• Ενσωμάτωση της αποθήκευσης ενέργειας ως αναπόσπαστου στοιχείου του ενεργειακού συστήματος
• Τουλάχιστον 42% ανανεώσιμη ενέργεια στην τελική κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και ψύξη έως το 2030
• Τουλάχιστον 29% ανανεώσιμη ενέργεια στην τελική κατανάλωση ενέργειας στον τομέα των μεταφορών έως το 2030

Διαδικασία Αδειοδότησης βάσει του Ισχύοντος Δικαίου

1.1 Διάκριση κατά Εγκατεστημένη Ισχύ

Βάσει του Ν. 4685/2020, η διαδικασία αδειοδότησης διαφέρει ανάλογα με την εγκατεστημένη ισχύ:

1.2 Εγκαταστάσεις με Ισχύ άνω του 1 MW

Άδεια Παραγωγής

Εγκαταστάσεις με εγκατεστημένη ισχύ άνω του 1 MW απαιτούν άδεια παραγωγής, εκδιδόμενη από τη ΡΑΕ βάσει των εξής κριτηρίων:

• Εθνική ασφάλεια και δημόσια υγεία
• Ενεργειακή απόδοση και ωριμότητα του έργου
• Τεχνική ωριμότητα της εγκατάστασης
• Συμμόρφωση με τον εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό
• Προστασία του περιβάλλοντος

Η διαδικασία αδειοδότησης διεξάγεται ψηφιακά μέσω του πληροφοριακού συστήματος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΠΣΑΠΕ).

Επιμέρους Διαδικαστικά Βήματα

• Καθορισμός του σημείου σύνδεσης: από τη ΡΑΕ σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ ή τον ΔΕΔΔΗΕ εντός 20 ημερών από την αίτηση.
• Εξέταση κριτηρίων: από τη ΡΑΕ εντός 2 μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου. Η αίτηση θεωρείται πλήρης εάν δεν ζητηθούν πρόσθετα δικαιολογητικά εντός 30 ημερών.
• Δημοσίευση της απόφασης: στον ιστότοπο της ΡΑΕ. Ένσταση μπορεί να υποβληθεί εντός 15 ημερών. Αυτή εξετάζεται εντός 20 ημερών – εάν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, η ένσταση θεωρείται απορριφθείσα.
• Μητρώο: όλες οι αποφάσεις καταχωρίζονται στο ηλεκτρονικό μητρώο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της ΡΑΕ.
• Χρηματοδότηση: οι χρηματοδότες εξετάζονται από τη ΡΑΕ και σημειώνονται στην άδεια, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις.

Διάρκεια της Άδειας Παραγωγής

Εκδίδεται για 25 έτη, με δυνατότητα παράτασης για ίσο χρονικό διάστημα.

Οικοδομική άδεια πρέπει να εκδοθεί εντός 30 μηνών, άλλως η άδεια παραγωγής καταπίπτει αυτοδικαίως.

Τροποποίηση Στοιχείων της Άδειας

Αίτηση τροποποίησης κρίνεται εντός 60 ημερών. Αύξηση ισχύος έως 10% απαιτεί μόνο γνωστοποίηση, όχι τροποποίηση.

Μεταβίβαση της Άδειας Παραγωγής

Η μεταβίβαση επιτρέπεται με έγκριση της ΡΑΕ, εφόσον πληρούνται τα νόμιμα κριτήρια. Η προθεσμία για την οικοδομική άδεια δεν παρατείνεται λόγω της μεταβίβασης.

1.3 Εγκαταστάσεις με Ισχύ έως 1 MW

Απαλλαγή από την Άδεια Παραγωγής – Βεβαίωση Παραγωγού ΑΠΕ

Βάσει του Ν. 4685/2020, οι φορείς εκμετάλλευσης φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων με ισχύ έως 1 MW απαλλάσσονται από την υποχρέωση απόκτησης άδειας παραγωγής. Αντ’ αυτής, εκδίδεται βεβαίωση παραγωγού ΑΠΕ μέσω του ΠΣΑΠΕ.

Η απαλλαγή ισχύει για το σύνολο των εγκαταστάσεων που εκμεταλλεύεται ο ίδιος φορέας σε συγκεκριμένο γήπεδο. Στην περίπτωση αυτή, η αμοιβή υπολογίζεται βάσει της συνολικής ισχύος όλων των εγκαταστάσεων, όχι ανά μεμονωμένη εγκατάσταση.

Αρμόδιος φορέας για την κατανομή δικαιωμάτων έργου και τη σύνδεση με το δίκτυο είναι ο ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Εκεί υποβάλλονται η αίτηση και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Μετά τη χορήγηση των όρων σύνδεσης, καταβάλλεται το ισχύον τέλος και στη συνέχεια υπογράφεται η σύμβαση σύνδεσης.

Σημείωση: σε περιοχές όπου η παραγωγή ενέργειας είναι «κορεσμένη» ή περιορισμένη, οι εγκαταστάσεις της κατηγορίας αυτής λαμβάνουν προτεραιότητα κατά την αξιολόγηση.

Δυνατότητα Μεταβίβασης Εγκαταστάσεων έως 1 MW

Ειδικοί περιορισμοί ως προς τη δυνατότητα μεταβίβασης ισχύουν για εγκαταστάσεις έως 1 MW:

• Οι εγκαταστάσεις δεν επιτρέπεται να πωληθούν πριν από τη θέση σε λειτουργία, εκτός από την περίπτωση μεταβίβασης σε νομικό πρόσωπο του οποίου το σύνολο του εταιρικού κεφαλαίου ανήκει στον μεταβιβάζοντα.
• Μετά τη μεταβίβαση, ο ΔΕΔΔΗΕ υποχρεούται να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για τη σύνδεση της εγκατάστασης, εφόσον δεν υφίσταται τεχνικός λόγος άρνησης.

Μεταβίβαση Εταιρικών Μεριδίων:

Η μεταβίβαση μεριδίων/μετοχών της εταιρείας εκμετάλλευσης σε τρίτον αποτελεί εναλλακτική, έμμεση μορφή μεταβίβασης της κυριότητας.

Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί το εξής:

• Η μεταβίβαση μεριδίων πριν από τη σύνδεση και θέση σε λειτουργία της εγκατάστασης ενέχει σημαντικό κίνδυνο απόρριψης από τον αρμόδιο φορέα. Η άποψη ότι επιτρέπεται μεταβίβαση πριν από τη σύνδεση έχει εν τω μεταξύ εγκαταλειφθεί και από την ίδια τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.

Συνεπώς, συνιστάται ρητά:

• να λαμβάνεται προηγούμενη έγκριση από τον αρμόδιο φορέα πριν από κάθε μεταβίβαση, ή
• η μεταβίβαση να πραγματοποιείται μόνο μετά τη σύνδεση και θέση σε λειτουργία της εγκατάστασης.

Σε περίπτωση μεταβίβασης πριν από τη σύνδεση, ο ΑΦΜ της εταιρείας εκμετάλλευσης δεν επιτρέπεται να μεταβληθεί. Ο ΔΕΔΔΗΕ είναι αρμόδιος έως τη σύνδεση• η ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. στη συνέχεια, μετά τη σύνδεση και θέση σε λειτουργία.

Ειδικός Κανόνας για Αγρότες:

Άδειες που έχουν χορηγηθεί σε αγρότες δεν επιτρέπεται να μεταβιβαστούν για πέντε έτη από την ημερομηνία έκδοσης.Η μόνη εξαίρεση είναι η κληρονομική διαδοχή.

Απαλλαγές Αδειοδότησης για Εγκαταστάσεις έως 1 MW

Η διαδικασία αδειοδότησης φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων έως 1 MW έχει απλοποιηθεί και επιταχυνθεί σημαντικά με τον Ν. 4685/2020. Ειδικότερα:

• Δεν απαιτείται άδεια παραγωγής, οικοδομική άδεια ή άδεια λειτουργίας.
• Δεν απαιτείται προηγούμενη περιβαλλοντική γνωμοδότηση.
• Αρμόδιος για την αδειοδότηση είναι ο ΔΕΔΔΗΕ, γεγονός που συντομεύει σημαντικά τη διοικητική διαδικασία.

Περιβαλλοντική Αξιολόγηση:

Για χερσαίες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις έως 500 kW, καθώς και για εγκαταστάσεις επί κτιρίων, δεν απαιτείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Αντ’ αυτής, εκδίδεται βεβαίωση απαλλαγής από την αρμόδια περιφέρεια εντός 20 ημερών.

Κατά την έκδοση της βεβαίωσης, πέραν της ισχύος, ελέγχεται επίσης εάν το γήπεδο εμπίπτει σε περιοχή NATURA 2000 ή βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 150 μέτρων από άλλη εγκεκριμένη γεωργική εκμετάλλευση.

Για χερσαίες εγκαταστάσεις άνω των 500 kW και έως 1 MW, η περιβαλλοντική εξέταση διενεργείται με απλοποιημένη διαδικασία βάσει του Ν. 4685/2020.

Άδεια Δόμησης / Έγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας

Για όλα τα φωτοβολταϊκά έργα, ανεξαρτήτως κατηγορίας, απαιτείται οικοδομική άδεια ή έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία (ΥΔΟΜ).

Προσοχή: οι προϋποθέσεις έκδοσης των αδειών αυτών μεταβάλλονται τακτικά μέσω υπουργικών αποφάσεων. Συνιστάται έλεγχος της ισχύουσας νομικής κατάστασης πριν από την υποβολή της αίτησης. Η ακριβής διαδικασία εξαρτάται από τα συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης.

Σύμβαση Σύνδεσης με το Δίκτυο

Κύριοι σταθμοί για την ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης και τη θέση σε λειτουργία είναι:

• Σύναψη σύμβασης σύνδεσης με το δίκτυο με τον ΔΕΔΔΗΕ (για το δίκτυο διανομής) ή τον ΑΔΜΗΕ (για το σύστημα μεταφοράς)
• Σύναψη σύμβασης λειτουργικής ενίσχυσης (ΣΛΕ) με τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.

Οι συμβάσεις αυτές είναι υποχρεωτικές για όλες τις παραπάνω περιγραφόμενες κατηγορίες έργων.

Εγγύηση

Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να παρασχεθεί εγγύηση πριν ή κατά την υπογραφή της σύμβασης σύνδεσης με το δίκτυο:

• Για εγκαταστάσεις που δεν απαιτούν άδεια παραγωγής, ορίζεται στη σύμβαση αποκλειστική προθεσμία σύνδεσης. Η μη τήρησή της συνεπάγεται κατάπτωση της εγγύησης.
• Το ύψος της εγγύησης ανέρχεται σε €150/kW, βάσει της Υπουργικής Απόφασης ΥΑ ΠΕ/Φ1/οικ.24839/25.11.2010 και τυχόν μεταγενέστερων τροποποιήσεών της.

Σημείωση:

Το ακριβές ύψος και οι προϋποθέσεις της εγγύησης ενδέχεται να έχουν τροποποιηθεί με πιο πρόσφατες υπουργικές αποφάσεις. Απαιτείται έλεγχος με τον ΔΕΔΔΗΕ ή τη ΡΑΕ.

Εξαιρέσεις:

Συμβάσεις που υπογράφηκαν πριν από την έναρξη ισχύος των σχετικών διατάξεων, καθώς και έργα κατόχων άδειας παραγωγής.

Η εγγύηση επιστρέφεται μετά τη θέση σε λειτουργία, κατόπιν προσκόμισης αντίστοιχης βεβαίωσης.

Επιπλέον, πρέπει να υποβληθεί δέσμευση χρηματοδότησης από τράπεζα ή πιστωτικό ίδρυμα.

Σύναψη και Υπογραφή της Σύμβασης

Η σύμβαση σύνδεσης με το δίκτυο με τον ΔΕΔΔΗΕ συνάπτεται:

• κατόπιν αιτήματος του φορέα εκμετάλλευσης
• μετά την καταβολή του τέλους σύνδεσης
• όπου απαιτείται, μετά την καταβολή της εγγύησης και την υποβολή της δέσμευσης χρηματοδότησης

Προθεσμίες για τη Σύναψη της Σύμβασης:

Υποχρεώσεις του Διαχειριστή Δικτύου

Ο διαχειριστής δικτύου υποχρεούται να ολοκληρώσει τα έργα σύνδεσης εντός των εξής προθεσμιών:

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί να χορηγηθεί παράταση των παραπάνω προθεσμιών.

Οικοδομική Άδεια

Άδεια Εγκατάστασης

Αρμόδιος φορέας: η αρμόδια περιφέρεια ή ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Εκδίδεται εντός 15 ημερών από την ολοκλήρωση της εξέτασης (30 ημέρες από την αίτηση).

Απαιτούμενα Δικαιολογητικά:

• Προσφορά σύνδεσης με το δίκτυο
• Απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ)
• Άδεια δασικής αρχής (όπου απαιτείται)
• Λοιπές άδειες σχετικές με τη χρήση γης

Προσφορά Σύνδεσης με το Δίκτυο

Εκδίδεται από τον ΑΔΜΗΕ ή τον ΔΕΔΔΗΕ εντός 4 μηνών από την αίτηση. Καθίσταται νομικά ενεργή με την έκδοση της ΑΕΠΟ ή της αντίστοιχης βεβαίωσης απαλλαγής.

Περιβαλλοντική Άδεια – ΑΕΠΟ

Διενεργείται ηλεκτρονικά μέσω του Ηλεκτρονικού Περιβαλλοντικού Μητρώου (ΗΠΜ). Εκδίδεται εντός 4 μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου. Ισχύς: 10 έτη, με δυνατότητα παράτασης εφόσον η αίτηση υποβληθεί 6 μήνες πριν από τη λήξη.

Γνωμοδοτούντες φορείς: αρχαιολογικές υπηρεσίες, Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, δασική αρχή, γεωργική αρχή, γενικό επιτελείο στρατού, Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ).

Διάρκεια της Άδειας Εγκατάστασης

Ισχύει για 2 έτη, με δυνατότητα παράτασης για ίσο χρονικό διάστημα.

Άδεια Λειτουργίας

Εκδίδεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 20 ημερών. Ισχύει για 20 έτη για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, με δυνατότητα παράτασης.

Μεταβίβαση της Εγκατάστασης (μετά τη Σύνδεση με το Δίκτυο)

Δυνατή ανά πάσα στιγμή μετά τη σύνδεση με το δίκτυο. Ο νέος κύριος αναλαμβάνει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις έναντι της ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. Η ΡΑΕ εκδίδει την αντίστοιχη απόφαση για τη μεταβίβαση της άδειας παραγωγής και της άδειας λειτουργίας. Εναλλακτικά, είναι επίσης δυνατή η μεταβίβαση εταιρικών μεριδίων/μετοχών.

Ηλεκτρονικό Μητρώο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Μητρώο ΑΠΕ)

Τηρείται από τη ΡΑΕ μέσω του ΠΣΑΠΕ και περιλαμβάνει:

• Άδειες παραγωγής και βεβαιώσεις παραγωγού ΑΠΕ
• Άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας
• Συμβάσεις λειτουργικής ενίσχυσης (ΣΛΕ)
• Κάθε τροποποίηση ή μεταβίβαση

Σύμβαση Πώλησης της Παραγόμενης Ηλεκτρικής Ενέργειας – Ισχύον Σύστημα

Μετάβαση από Εγγυημένες Τιμές σε Ανταγωνιστικές Διαδικασίες

Σημαντική επικαιροποίηση: το σύστημα σταθερών τιμών feed-in που περιγράφεται στο αρχικό κείμενο βάσει του Ν. 4093/2012 έχει καταργηθεί για νέες εγκαταστάσεις. Οι τιμές που αναφέρονται στον πίνακα (€180/MWh κ.λπ.) δεν εφαρμόζονται πλέον σε νέα έργα. Το σύστημα αυτό αντικαταστάθηκε με τον Ν. 4414/2016 και αναπτύχθηκε περαιτέρω με τους νόμους 4685/2020 και 4964/2022.

Το ισχύον σύστημα στήριξης λειτουργεί ως εξής:

α) Συμβάσεις Λειτουργικής Ενίσχυσης (ΣΛΕ) – Contract for Difference (CfD)

• Έχουν αντικαταστήσει τις προγενέστερες συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΠΕ).
• Βασίζονται σε μεταβλητή πριμοδότηση (sliding premium): ο παραγωγός λαμβάνει τη διαφορά μεταξύ της τιμής αναφοράς, όπως καθορίζεται μέσω διαγωνισμού, και της τιμής αγοράς (χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας).
• Αρμόδιος αντισυμβαλλόμενος φορέας είναι η ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.

β) Ανταγωνιστικές Διαδικασίες (Διαγωνισμοί)

• Διενεργούνται από τη ΡΑΕ, είτε ανά τεχνολογία είτε μεικτοί.
• Καθορίζουν την τιμή αναφοράς για κάθε επιτυχούσα εγκατάσταση.
• Ενδεικτικές τιμές από πιο πρόσφατους διαγωνισμούς (2023–2025) για φωτοβολταϊκά κυμάνθηκαν μεταξύ €40–65/MWh, ανάλογα με το έτος και την κατηγορία.

Σημείωση: οι ακριβείς τιμές αναφοράς καθορίζονται αποκλειστικά από τα αποτελέσματα των διαγωνισμών. Τρέχουσες πληροφορίες διατίθενται στο www.rae.gr.

Διάρκεια της Σύμβασης Λειτουργικής Ενίσχυσης

Η ΣΛΕ συνάπτεται για διάστημα 20 ετών από την ημερομηνία θέσης σε λειτουργία της εγκατάστασης. Παράταση είναι δυνατή με έγγραφη αμοιβαία συμφωνία, εφόσον η άδεια παραγωγής παραμένει σε ισχύ.

Μεταβατικές Ρυθμίσεις – Παλαιά ΣΠΕ

Για εγκαταστάσεις που υπάγονταν στο παλαιό σύστημα εγγυημένων τιμών (ΣΠΕ βάσει του Ν. 3468/2006 και του Ν. 4093/2012) και παραμένουν σε λειτουργία, ισχύει το εξής:

• Οι αρχικοί συμβατικοί όροι παραμένουν σε ισχύ, εφόσον τηρούνται οι συμβατικές υποχρεώσεις.
• Η διαχείριση διενεργείται από τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.
• Ενδέχεται να ισχύουν μεταβατικές ρυθμίσεις για προσαρμογές τιμών ή αλλαγές όρων.

Για εγκαταστάσεις υπό το παλαιό καθεστώς, συνιστάται άμεση νομική εξέταση της τρέχουσας κατάστασής τους.

Ενεργειακός Συμψηφισμός (Net Metering / Virtual Net Metering)

Για μικρότερες εγκαταστάσεις (κυρίως ιδιωτικές και εμπορικές), ισχύει εναλλακτικά το σύστημα ενεργειακού συμψηφισμού.

11. Η Σύμβαση Πώλησης της Παραγόμενης Ηλεκτρικής Ενέργειας

Διάρκεια της Σύμβασης

Η σύμβαση με τον αρμόδιο διαχειριστή ή τον διαχειριστή αγοράς για την πώληση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας συνάπτεται, ανάλογα με το ισχύον πρόγραμμα στήριξης και τον τρόπο σύνδεσης του έργου, για διάστημα είκοσι (20) ετών, εκτός εάν το ισχύον νομικό πλαίσιο, η προκήρυξη του διαγωνισμού ή η πρότυπη σύμβαση ορίζουν διαφορετικά.

Παράταση ή ανανέωση της σύμβασης είναι δυνατή μόνο όπου προβλέπεται ρητά από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, ή βάσει έγγραφης συμφωνίας των μερών, εφόσον η εγκατάσταση εξακολουθεί να πληροί τις τότε ισχύουσες νομικές και τεχνικές απαιτήσεις.

Κανόνες Αμοιβής και Καθορισμού της Τιμής

Για φωτοβολταϊκά έργα στην Ελλάδα, το παλαιότερο γενικό σύστημα εγγυημένης τιμής feed-in έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από το ισχύον πλαίσιο στήριξης, όπως έχει διαμορφωθεί από μεταγενέστερες τροποποιήσεις του ελληνικού ενεργειακού δικαίου. Βάσει του ισχύοντος συστήματος, η αμοιβή καθορίζεται γενικά με έναν από τους εξής τρόπους:

• μέσω συμμετοχής σε ανταγωνιστικές διαδικασίες/διαγωνισμούς και χορήγησης τιμής αναφοράς ή λειτουργικής ενίσχυσης,
• μέσω πώλησης της παραγόμενης ενέργειας στη χονδρεμπορική αγορά, με ή χωρίς πρόσθετη στήριξη,
• μέσω αυτοπαραγωγής, ενεργειακού συμψηφισμού ή συστημάτων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, όπου επιτρέπεται,
• μέσω ειδικών μεταβατικών ή προνομιακών ρυθμίσεων για εγκαταστάσεις που υπάγονται νομίμως σε παλαιότερα καθεστώτα.

Για έργα που είχαν ήδη συνάψει ισχύουσα σύμβαση, ή είχαν υποβάλει πλήρη αίτηση, βάσει του προγενέστερου νομικού πλαισίου, η εφαρμοστέα αμοιβή εξακολουθεί να διέπεται από τις μεταβατικές διατάξεις και την αρχή προστασίας των κεκτημένων δικαιωμάτων, υπό τις ειδικές προϋποθέσεις και προθεσμίες των σχετικών νόμων και υπουργικών αποφάσεων.

Κατά συνέπεια, οι ιστορικοί πίνακες εγγυημένων τιμών που ίσχυαν για παλαιότερα φωτοβολταϊκά έργα πρέπει σήμερα να θεωρούνται μόνο ως μεταβατικές ή κληρονομούμενες ρυθμίσεις και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για νέα έργα, εκτός εάν το έργο εμπίπτει ρητά σε ευνοϊκή μεταβατική ρύθμιση.

Κανόνες Αμοιβής που Εφαρμόζονται σε Νέα Φωτοβολταϊκά Έργα

Για νέα φωτοβολταϊκά έργα, η αμοιβή δεν ακολουθεί πλέον το παλαιό σταθερό σύστημα εγγυημένης τιμής feed-in. Αντ’ αυτού, καθορίζεται από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και εξαρτάται γενικά από:

• τη συμμετοχή σε διαγωνιστικές διαδικασίες,
• την υπαγωγή σε πρόγραμμα λειτουργικής ενίσχυσης,
• την εφαρμογή ειδικών κανόνων για αυτοπαραγωγή ή ενεργειακές κοινότητες,
• τυχόν ειδικές μεταβατικές διατάξεις για έργα που έχουν ήδη καταστεί έτοιμα προς αδειοδότηση.

Η ακριβής αμοιβή εξαρτάται από το μέγεθος του έργου, τον τρόπο σύνδεσης, το εάν πρόκειται για διασυνδεδεμένο σύστημα ή για μη διασυνδεδεμένο νησιωτικό δίκτυο, και το εάν το έργο συμμετέχει σε διαγωνισμό ή υπάγεται σε ειδικό πρόγραμμα στήριξης.

12. Περαιτέρω Σημαντικές Μεταβολές και Καινοτομίες

Υπεράκτιες Εγκαταστάσεις

Οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας αντιμετωπίζονται πλέον στο πλαίσιο ενός πιο τακτοποιημένου και σύγχρονου καθεστώτος αδειοδότησης. Η ανάπτυξή τους υπόκειται σε ειδικές χωροταξικές, περιβαλλοντικές και αδειοδοτικές προϋποθέσεις και, όπου απαιτείται, σε ανταγωνιστικές διαδικασίες κατανομής.

Οι αρμόδιες αρχές και τα επιμέρους βήματα αδειοδότησης καθορίζονται από ειδική νομοθεσία και τις ισχύουσες υπουργικές αποφάσεις για υπεράκτιες εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας.

Αναδιανομή της Ειδικής Εισφοράς ΑΠΕ

Η ειδική εισφορά ΑΠΕ παραμένει σημαντικό εργαλείο του ελληνικού ενεργειακού δικαίου• η κατανομή και η διαχείρισή της, ωστόσο, διέπονται από το εκάστοτε ισχύον νομικό και κανονιστικό πλαίσιο. Μέρος των εσόδων μεταφέρεται στις τοπικές κοινότητες και δήμους στους οποίους κατασκευάζονται τα έργα ΑΠΕ, ενώ το υπόλοιπο διατίθεται, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, σε ειδικούς λογαριασμούς ή ταμεία για δημόσιους σκοπούς.
Σκοπός της ρύθμισης παραμένει η ενίσχυση της τοπικής αποδοχής των έργων ανανεώσιμης ενέργειας και η αντιστάθμιση των δήμων που φιλοξενούν τέτοιες εγκαταστάσεις. Τα ακριβή ποσοστά και οι προϋποθέσεις εφαρμογής πρέπει να ελέγχονται βάσει των εκάστοτε ισχυόντων κανόνων.

Ειδικοί Κανόνες για Γεωργική Γη

Πρόσθετοι περιορισμοί και ειδικές χωροταξικές απαιτήσεις ισχύουν για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις σε γεωργική γη, ιδίως γη υψηλής παραγωγικότητας. Η δυνατότητα υλοποίησης έργων εξαρτάται από τις ισχύουσες χωροταξικές διατάξεις και διατάξεις προστασίας της γεωργικής γης, καθώς και από τυχόν ποσοστώσεις, ζώνες αποκλεισμού ή ειδικές απαιτήσεις αδειοδότησης.
Δεν θα πρέπει να αναφέρεται σταθερό ιστορικό ποσοστό, εκτός εάν αυτό εξακολουθεί ρητά να ισχύει για την οικεία κατηγορία έργου και περιφέρεια.

Εγκαταστάσεις σε Στέγες

Για τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις σε στέγες ισχύει διαφορετικό και γενικά απλούστερο καθεστώς σε σύγκριση με τις χερσαίες εγκαταστάσεις. Ανάλογα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τη χρήση, μπορεί να ισχύουν απλοποιημένες διαδικασίες αδειοδότησης, απαλλαγές από ορισμένες άδειες, ή ειδικοί κανόνες αυτοπαραγωγής.

Η ακριβής διαδικασία εξαρτάται από το εάν το σύστημα είναι συνδεδεμένο με κτίριο, εάν εξυπηρετεί αυτοκατανάλωση ή τροφοδότηση στο δίκτυο, και εάν υπάγεται στο ισχύον καθεστώς συμψηφισμού ή πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας.

13. Σύνοψη

Συνοπτικά, το ισχύον ελληνικό νομικό πλαίσιο για τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις έχει απομακρυνθεί από το παλαιό μοντέλο σταθερής, εγγυημένης αμοιβής feed-in και έχει μεταβεί σε ένα πιο σύγχρονο σύστημα βασισμένο σε:

• απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης για μικρότερες εγκαταστάσεις,
• ψηφιοποίηση και επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων,
• αμοιβή μέσω της αγοράς και ανταγωνιστικών διαδικασιών,
• ειδικούς κανόνες για αυτοπαραγωγή, εγκαταστάσεις σε στέγες και ενεργειακές κοινότητες,
• αυστηρότερο αλλά τακτοποιημένο περιβαλλοντικό και χωροταξικό έλεγχο,
• προσαρμογή του πλαισίου στήριξης με στόχο την εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό δίκαιο και την ενεργειακή μετάβαση.

KPAG Κοσμίδης & Συνεργάτες / Ιούνιος 2026 / Όλες οι πληροφορίες στις σελίδες αυτές παρέχονται χωρίς εγγύηση ή ευθύνη.