Ο Δικηγόρος σας για το Διεθνές Κληρονομικό Δίκαιο: Η Κοσμίδης & Συνεργάτες Σας Παρέχει Συμβουλές σε Κληρονομικά Ζητήματα με Στοιχείο Αλλοδαπότητας
Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ευρώπης, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε χώρα διαφορετική από τη χώρα καταγωγής τους. Μια κληρονομική υπόθεση θεωρείται διεθνής μόλις υπάρχει διασυνοριακό στοιχείο – για παράδειγμα επειδή ο θανών ή η περιουσία έχουν στοιχείο αλλοδαπότητας, ο θανών είχε διπλή υπηκοότητα, ή ένα ζευγάρι διαφορετικής υπηκοότητας επιθυμεί να συντάξει κοινή διαθήκη.
Ποιο Δίκαιο Εφαρμόζεται;
Εντός της ΕΕ, ο Ευρωπαϊκός Κληρονομικός Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 650/2012 διέπει την επίλυση διασυνοριακών κληρονομικών υποθέσεων από τις 17 Αυγούστου 2015. Κατ’ αρχήν, καθοριστική είναι η τελευταία συνήθης διαμονή του θανόντος, ή, εναλλακτικά, το δίκαιο κράτους με το οποίο υπήρχε προδήλως στενότερος δεσμός• ο Κανονισμός εφαρμόζεται καθολικά, δηλαδή και επί του δικαίου τρίτων κρατών. Επιπλέον, είναι δυνατή η επιλογή του δικαίου της χώρας καταγωγής με τυπικά έγκυρη διάταξη τελευταίας βουλήσεως. Καθώς ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ (Δανία, Ιρλανδία) δεν εφαρμόζουν τον Κανονισμό, θα πρέπει να ζητείται εξειδικευμένη συμβουλή για κάθε διασυνοριακή κληρονομική υπόθεση.
Πρακτικά Ζητήματα σε Κληρονομικές Υποθέσεις με Στοιχείο Αλλοδαπότητας
- Τύπος της διάταξης τελευταίας βουλήσεως: οι απαιτήσεις διαφέρουν ανά χώρα. Η Ελλάδα δεν διαθέτει κεντρικό μητρώο διαθηκών όπως η Γερμανία• οι διαθήκες δημοσιεύονται ενώπιον του αρμόδιου Πρωτοδικείου ή Ειρηνοδικείου και καταχωρίζονται ηλεκτρονικά μέσω του solon.gov.gr.
- Φόρος κληρονομιάς και δωρεάς: ο Ευρωπαϊκός Κληρονομικός Κανονισμός δεν ρυθμίζει φορολογικά ζητήματα• αυτά καθορίζονται από το αντίστοιχο εθνικό φορολογικό δίκαιο. Στην Ελλάδα, οι δωρεές και οι γονικές παροχές προς στενούς συγγενείς της Κατηγορίας Α υπόκεινται σε αφορολόγητο όριο €800.000 από την 1η Οκτωβρίου 2021• για τον καθαυτό φόρο κληρονομιάς, ισχύουν αφορολόγητα όρια €150.000 και €400.000.
- Απαιτούμενα έγγραφα: έγγραφα ταυτότητας, ληξιαρχική πράξη θανάτου, προσωπικά στοιχεία του θανόντος, και απόδειξη κληρονομικής ιδιότητας• το Ευρωπαϊκό Κληρονομητήριο (ΕΚ) διευκολύνει σημαντικά την αναγνώριση σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
- Προθεσμίες: στη Γερμανία, η προθεσμία αποποίησης είναι κατά κανόνα έξι εβδομάδες (έξι μήνες με στοιχείο αλλοδαπότητας)• στην Ελλάδα, είναι τέσσερις μήνες (ένα έτος εάν ο θανών ή ο κληρονόμος είχε στοιχείο αλλοδαπότητας). Εάν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή.
- Διπλή φορολόγηση: μια συμφωνία μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας για τη φορολόγηση κινητής κληρονομιαίας περιουσίας, που χρονολογείται από το 1910 και έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, εξακολουθεί να ισχύει σε ορισμένους συνδυασμούς περιστάσεων• ακίνητα ευρισκόμενα στην Ελλάδα δεν καλύπτονται από αυτήν και φορολογούνται εκεί με τον συνήθη τρόπο, αν και ο ελληνικός φόρος μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να συμψηφιστεί με τον γερμανικό φόρο κληρονομιάς.
Συχνές Ερωτήσεις
Πότε μια κληρονομική υπόθεση έχει στοιχείο αλλοδαπότητας;
Μια κληρονομική υπόθεση μπορεί να έχει στοιχείο αλλοδαπότητας ιδίως όταν, για παράδειγμα,
• ο θανών (ή μέρος της οικογένειάς του) ζούσε στο εξωτερικό,
• η συνήθης διαμονή του θανόντος ήταν στο εξωτερικό,
• περιουσιακά στοιχεία ή ακίνητα βρίσκονται σε άλλο κράτος,
• εμπλέκονται περισσότερες υπηκοότητες,
• ή μια διαθήκη/κληρονομική σύμβαση έχει διεθνές στοιχείο.
Το αν και πώς επηρεάζει συγκεκριμένα το στοιχείο αλλοδαπότητας την υπόθεση εξαρτάται από τις επιμέρους περιστάσεις. Απαιτείται, συνεπώς, εξατομικευμένος νομικός έλεγχος.
Ποιο δίκαιο εφαρμόζεται σε διεθνείς κληρονομικές υποθέσεις;
Από τις 17 Αυγούστου 2015, ο Ευρωπαϊκός Κληρονομικός Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 650/2012 εφαρμόζεται γενικά εντός της ΕΕ. Βάσει αυτού, το εφαρμοστέο κληρονομικό δίκαιο συνδέεται γενικά με τη συνήθη διαμονή του θανόντος κατά τον χρόνο του θανάτου – εκτός εάν ισχύουν ειδικές προϋποθέσεις.
Επιπλέον, μπορεί να είναι δυνατή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, η επιλογή δικαίου στο πλαίσιο διαθήκης ή κληρονομικής σύμβασης. Ο τύπος και η εγκυρότητα της αντίστοιχης διάταξης διέπονται από τους εφαρμοστέους κανόνες και πρέπει να εξετάζονται προσεκτικά.
Σημαντικό: ο Κανονισμός αφορά το αστικό κληρονομικό δίκαιο, αλλά δεν ρυθμίζει αυτομάτως κάθε λεπτομέρεια της διαδικασίας διαχείρισης σε κάθε κράτος. Διαφορές στις αποδεικτικές απαιτήσεις και διαδικασίες μπορούν, συνεπώς, να προκύψουν ανάλογα με τη χώρα.
Διαθήκη ή εξ αδιαθέτου διαδοχή;
Το αν μια διαθήκη υπερισχύει εξαρτάται από το αν συντάχθηκε εγκύρως. Όπου υπάρχει στοιχείο αλλοδαπότητας, μπορεί επιπλέον να απαιτείται η προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων, ή η σαφής απόδειξη της εγκυρότητας του εγγράφου και του γερμανικού/αλλοδαπού πλαισίου του.
Στόχος είναι πάντοτε η καθιέρωση της κληρονομικής διαδοχής με νομική ασφάλεια και η όσο το δυνατόν ομαλότερη διεξαγωγή της διαδικασίας διαχείρισης.
Ποια έγγραφα απαιτούνται για τη διαχείριση μιας κληρονομιάς;
Ποια έγγραφα απαιτούνται σε συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται ιδίως από
• σε ποιες χώρες βρίσκονται περιουσιακά στοιχεία,
• εάν υπάρχει διαθήκη,
• και ποια διαδικασία απαιτείται στα αντίστοιχα κράτη.
Συνήθως, ωστόσο, έγγραφα όπως η ληξιαρχική πράξη θανάτου, στοιχεία ταυτότητας και οικογενειακών σχέσεων, και κατάλληλη απόδειξη κληρονομικής ιδιότητας (ανάλογα με το νομικό σύστημα) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο.
Σε διεθνές πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Κληρονομητήριο (ΕΚ) μπορεί να αποτελέσει σημαντική απλοποίηση όπου απαιτείται για αναγνώριση ή χρήση σε άλλα κράτη. (Οι απαιτήσεις, το πεδίο εφαρμογής και ο πρακτικός χειρισμός εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη περίπτωση.)
Υπάρχουν προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται;
Ναι. Σε πολλές περιπτώσεις, οι κληρονόμοι πρέπει να αποφασίσουν εντός σύντομου χρονικού διαστήματος αν θα αποδεχθούν ή θα αποποιηθούν την κληρονομιά. Οι προθεσμίες μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με το κράτος και τις περιστάσεις.
Καθώς η εκπρόθεσμη παρέλευση προθεσμίας μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες, ο νομικός έλεγχος θα πρέπει να πραγματοποιείται όσο το δυνατόν νωρίτερα.
Ποιος φόρος κληρονομιάς οφείλεται;
Ο Ευρωπαϊκός Κληρονομικός Κανονισμός δεν ρυθμίζει άμεσα τον φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς. Τα φορολογικά ζητήματα διέπονται γενικά από το εθνικό φορολογικό δίκαιο των εμπλεκόμενων κρατών και, όπου εφαρμόζεται, από περαιτέρω περιστάσεις (π.χ. κατοικία/διαμονή, τοποθεσία της περιουσίας, προσωπικές προϋποθέσεις).
Συνιστάται, συνεπώς, να λαμβάνονται υπόψη οι φορολογικές πτυχές σε πρώιμο στάδιο – ιδίως όταν περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται σε περισσότερα κράτη.
Ζητήστε συμβουλή όποτε ένας θάνατος έχει στοιχείο αλλοδαπότητας – διαθέτουμε ιδιαίτερη εμπειρία σε γερμανοσχετικούς, καθώς και σε άλλους ενωσιακούς/διεθνείς συνδυασμούς περιστάσεων. Σας υποστηρίζουμε με την ορθή εφαρμογή του δικαίου, την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων και μια εύτακτη διαδικασία διαχείρισης.
Το δικηγορικό γραφείο KPAG Κοσμίδης & Συνεργάτες είναι στη διάθεσή σας για να σας βοηθήσει με αρμοδιότητα και υπευθυνότητα στον σχεδιασμό της δικής σας κληρονομιάς και σας υποστηρίζει στη διαχείριση όλων των κληρονομικού δικαίου διατυπώσεων σε περίπτωση θανάτου.
Σας υποστηρίζουμε στον νομικά ασφαλή σχεδιασμό και διαχείριση διεθνών κληρονομικών υποθέσεων – με ιδιαίτερη εμπειρία σε γερμανοσχετικά ζητήματα, καθώς και σε συνδυασμούς περιστάσεων εντός και εκτός της ΕΕ.
Θέλετε να μάθετε περισσότερα για το διεθνές κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα; Θα βρείτε όλες τις πληροφορίες στο έργο «Διεθνές Κληρονομικό Δίκαιο Ελλάδας», το οποίο συντάξαμε εμείς και εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Beck, στις δημοσιεύσεις μας.