Φορολόγηση Κληρονομιαίας Περιουσίας και Δωρεών στην Ελλάδα

Η φορολόγηση κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών διέπεται από τον Ν. 2961/2001 (Κώδικας Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών και Γονικών Παροχών), στην τρέχουσα, επανειλημμένα μεταρρυθμισμένη μορφή του. Οι δηλώσεις φόρου κληρονομιάς και δωρεάς πρέπει να υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY της ΑΑΔΕ• η προθεσμία είναι έξι μήνες από την ημερομηνία θανάτου ή τη δημοσίευση της διαθήκης (δώδεκα μήνες για κατοίκους εξωτερικού).

Οι Τρεις Φορολογικές Κατηγορίες

• Κατηγορία Α: σύζυγος/μέρος συμφώνου συμβίωσης, κατιόντες πρώτου βαθμού (τέκνα), εξ αίματος κατιόντες δεύτερου βαθμού (εγγόνια), εξ αίματος ανιόντες πρώτου βαθμού (γονείς). Τα υιοθετημένα τέκνα εξομοιώνονται με τα εκ φύσεως τέκνα.
• Κατηγορία Β: δισέγγονα, παππούδες/γιαγιάδες, αδέλφια (συμπεριλαμβανομένων ετεροθαλών), ανίψια, θετοί γονείς, θετά τέκνα, πεθερικά.
• Κατηγορία Γ: όλα τα λοιπά, μη συγγενικά πρόσωπα.

Συντελεστές Φόρου Κληρονομιάς

• Κατηγορία Α: 0% έως €150.000• 1% από €150.000 έως €300.000 (αθροιστικός φόρος στα €300.000: €1.500)• 5% από €300.000 έως €600.000 (αθροιστικά €16.500)• 10% πέραν αυτού. Ειδικός κανόνας: εάν ο θανών αφήνει σύζυγο (μετά από τουλάχιστον 5 έτη γάμου ή με κοινά τέκνα) ή ανήλικα τέκνα, το αφορολόγητο όριό τους αυξάνεται σε €400.000.
• Κατηγορία Β: 0% έως €30.000• 5% από €30.000 έως €100.000 (αθροιστικά €3.500)• 10% από €100.000 έως €300.000 (αθροιστικά €23.500)• 20% πέραν αυτού.
• Κατηγορία Γ: 0% έως €6.000• 20% από €6.000 έως €72.000 (αθροιστικά €13.200)• 30% από €72.000 έως €267.000 (αθροιστικά €71.700)• 40% πέραν αυτού.

Για τον υπολογισμό του φόρου επί ακινήτων χρησιμοποιείται η «αντικειμενική αξία», η οποία καθορίζεται πανελλαδικά ανά ζώνη από το Υπουργείο Οικονομικών και επικαιροποιείται τακτικά.

Παραδείγματα Υπολογισμού

• Παράδειγμα 1: Ο θανών Α αφήνει στην ενήλικη κόρη του Β διαμέρισμα με αντικειμενική αξία €200.000 και στην αδελφή του Γ διαμέρισμα αξίας €80.000. Η κόρη Β (Κατηγορία Α) καταβάλλει συντελεστή 1% επί των €50.000 που υπερβαίνουν τα €150.000, δηλαδή €500. Η αδελφή Γ (Κατηγορία Β) καταβάλλει συντελεστή 5% επί των €50.000 που υπερβαίνουν τα €30.000, δηλαδή €2.500.
• Παράδειγμα 2: Ο θανών Α αφήνει στον/στη σύντροφό του Β, με τον/την οποίο/-α δεν είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης (Κατηγορία Γ), ακίνητο αξίας €200.000. Τα πρώτα €6.000 είναι αφορολόγητα, τα επόμενα €66.000 φορολογούνται με 20% (€13.200), και τα υπόλοιπα €128.000 με 30% (€38.400)• ο Β καταβάλλει συνολικά €51.600 φόρο κληρονομιάς.

Παλαιότεροι ειδικοί κανόνες για την κατ’ αποκοπή φορολόγηση μετοχών έχουν καταργηθεί: κληρονομούμενες μετοχές, ομόλογα, εταιρικά μερίδια και τραπεζικά υπόλοιπα περιλαμβάνονται πλέον στην κληρονομιαία περιουσία με την αξία τους και φορολογούνται βάσει των κανονικών πινάκων (Α, Β, Γ).

Δωρεές και Γονικές Παροχές (Νέοι Κανόνες από το 2021)

Για δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Κατηγορίας Α, ισχύει αφορολόγητο όριο €800.000 ανά δωρητή και δικαιούχο από την 1η Οκτωβρίου 2021 – αυτό ισχύει για ακίνητα, μετοχές, καθώς και χρηματικές δωρεές, εφόσον το ποσό μεταφέρεται αποδεδειγμένα μέσω τραπεζικών λογαριασμών. Τα ποσά που υπερβαίνουν το όριο αυτό φορολογούνται με ενιαίο συντελεστή 10%. Χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Κατηγορίας Β φορολογούνται με ενιαίο συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ, και προς πρόσωπα της Κατηγορίας Γ με 40%.