Προϋποθέσεις για απαλλασσόμενες από τον ΦΠΑ ενδοκοινοτικές παραδόσεις στην ΕΕ
Η απαλλασσόμενη από τον ΦΠΑ ενδοκοινοτική παράδοση αγαθών υπόκειται σε αυστηρές προϋποθέσεις και απαιτεί συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία, όπως η Βεβαίωση Άφιξης (Gelangensbestätigung στη Γερμανία), η φορτωτική CMR ή το πιστοποιητικό του μεταφορέα.
Με την κατάργηση των τελωνειακών δασμών στην ενιαία αγορά της ΕΕ, εισήχθη ο θεσμός της ενδοκοινοτικής παράδοσης, αντικαθιστώντας τις παλαιές διαδικασίες εξαγωγής και επιβολής ΦΠΑ κατά την εισαγωγή. Μια ενδοκοινοτική παράδοση υφίσταται όταν ένας επιχειρηματίας, στο πλαίσιο της επαγγελματικής του δραστηριότητας, αποστέλλει αγαθά από ένα κράτος-μέλος της ΕΕ σε ένα άλλο κράτος-μέλος, με παραλήπτη έναν πελάτη που είναι επίσης επιχειρηματίας. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στη λεγόμενη “Ενδοκοινοτική Απόκτηση”. Συνεπώς, ο αγοραστής υποχρεούται να αποδώσει τον ΦΠΑ στο κράτος-μέλος άφιξης, αλλά ταυτόχρονα έχει το δικαίωμα να τον εκπέσει ως φόρο εισροών, μηδενίζοντας πρακτικά την επιβάρυνση.
Ωστόσο, η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τον πωλητή υπόκειται σε αυστηρές προϋποθέσεις. Για να ισχύσει η απαλλαγή, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά τα εξής:
1. Τα αγαθά να μεταφέρονται φυσικά από ένα κράτος-μέλος της ΕΕ σε ένα άλλο.
2. Ο παραλήπτης να είναι υποκείμενος στον φόρο (επιχειρηματίας) και να αποκτά τα αγαθά στο πλαίσιο της επιχείρησής του.
3. (Βασική νομική προϋπόθεση): Ο πελάτης πρέπει να διαθέτει έγκυρο Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ/VAT ID) εγγεγραμμένο στο σύστημα VIES, τον οποίο έχει γνωστοποιήσει στον προμηθευτή.
4. (Βασική νομική προϋπόθεση): Ο προμηθευτής πρέπει να συμπεριλάβει τη συναλλαγή στον ορθό Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα (VIES) που υποβάλλει στη χώρα του.
Επιπλέον, η εκπλήρωση αυτών των προϋποθέσεων πρέπει να αποδεικνύεται. Για τον σκοπό αυτό, απαιτούνται τα ακόλουθα:
- Πρέπει να εκδοθεί τιμολόγιο που να αναφέρει ρητά ότι πρόκειται για ενδοκοινοτική παράδοση και να περιλαμβάνει σχετική μνεία απαλλαγής (π.χ. “Απαλλαγή από ΦΠΑ – Άρθρο 138 Οδηγίας 2006/112/ΕΚ”).
- Ο προμηθευτής οφείλει να ελέγχει την εγκυρότητα του ΑΦΜ (VIES) του πελάτη. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η επαλήθευση αυτή μπορεί να γίνει μέσω του Ομοσπονδιακού Κεντρικού Γραφείου Φορολογίας (BZSt) ή μέσω της πανευρωπαϊκής πύλης VIES της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αποδεικτικά μεταφοράς των αγαθών: Βάσει των εναρμονισμένων κανόνων της ΕΕ, η μεταφορά αποδεικνύεται συνήθως με δύο μη αντιφατικά αποδεικτικά έγγραφα από ανεξάρτητα μέρη (π.χ. υπογεγραμμένη CMR και τιμολόγιο μεταφορέα). Ειδικότερα, για εταιρείες που υπάγονται στη γερμανική νομοθεσία, ισχύουν τα εξής παραδοσιακά αποδεικτικά:
Βεβαίωση Άφιξης (Gelangensbestätigung): Αποδεικνύει ότι τα αγαθά έφτασαν πράγματι στο κράτος-μέλος προορισμού. Πρέπει να περιέχει:
- Όνομα και διεύθυνση του παραλήπτη.
- Εμπορική περιγραφή και ποσότητα των αγαθών.
- Επιβεβαίωση του τόπου και του μήνα παραλαβής των αγαθών.
- Ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης.
- Υπογραφή του πελάτη ή εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου του.
- Φορτωτική CMR: Εξακολουθεί να αποτελεί έγκυρο αποδεικτικό για φορολογικούς σκοπούς. Πρέπει να φέρει την υπογραφή του εντολέα του μεταφορέα και επιβεβαίωση παραλαβής των αγαθών από τον παραλήπτη
- Πιστοποιητικό Μεταφορέα (Spediteurbescheinigung): Διακρίνεται σε πιστοποιητικό για ολοκληρωμένη και για μελλοντική ενδοκοινοτική μεταφορά. Πρέπει να περιλαμβάνει στοιχεία του μεταφορέα, του προμηθευτή, του παραλήπτη, περιγραφή των αγαθών, διαβεβαίωση του μεταφορέα ότι τα στοιχεία είναι επαληθεύσιμα, και υπογραφή. Στην περίπτωση ολοκληρωμένης μεταφοράς, πρέπει να αναφέρεται και ο μήνας λήξης της μεταφοράς.
- Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο αποστολής (Tracking): Μπορεί να θεωρηθεί ως πρόσθετο αποδεικτικό στοιχείο, εφόσον η μεταφορά από την ανάθεση έως την παράδοση μπορεί να παρακολουθηθεί αδιάλειπτα μέσω ηλεκτρονικού συστήματος.
(Σημείωση: Η ενδοκοινοτική μεταφορά ιδίων αγαθών για μόνιμη παραμονή σε άλλο κράτος-μέλος εξομοιώνεται διαδικαστικά με την ενδοκοινοτική παράδοση).
Για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις αναφοράς, το άθροισμα των αφορολόγητων ενδοκοινοτικών παραδόσεων πρέπει να δηλώνεται στην περιοδική δήλωση ΦΠΑ και στον Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα (VIES).
Εάν ο εξάγων επιχειρηματίας δεν μπορεί να αποδείξει την πλήρωση των παραπάνω προϋποθέσεων, υποχρεούται να καταβάλει εκ των υστέρων τον ΦΠΑ στη χώρα του.