Φορολογία Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων (Ν. 4172/2013)
Το καλοκαίρι του 2013 ψηφίστηκε ο νέος Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) με τον Νόμο 4172/2013. Ο νόμος αυτός, ο οποίος έχει τροποποιηθεί επανειλημμένα έκτοτε, ορίζει ότι η φορολόγηση των εισοδημάτων υπολογίζεται χωριστά ανά κατηγορία πηγής εισοδήματος. Οι πηγές διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες:
1. Εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
2. Εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα (και ελευθέρια επαγγέλματα)
3. Εισόδημα από κεφάλαιο
4. Εισόδημα από υπεραξία λόγω μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων
Παρακάτω παρατίθενται βασικές πληροφορίες για τις ισχύουσες διατάξεις ανά πηγή εισοδήματος.
Εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
Ο φόρος για τα εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις υπολογίζεται πλέον με βάση την παρακάτω προοδευτική κλίμακα:
- 0 – 10.000 €: 9%
- 10.001 – 20.000 €: 22%
- 20.001 – 30.000 €: 28%
- 30.001 – 40.000 €: 36%
- Πάνω από 40.000 €: 44%
Μειώσεις φόρου (Αφορολόγητο)
Για τη στήριξη των φορολογουμένων, προβλέπεται μείωση φόρου η οποία εξαρτάται από την οικογενειακή κατάσταση. Για εισόδημα έως 12.000 €, η μείωση φόρου ανέρχεται σε:
- 777 € για φορολογούμενο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα
- 900 € για φορολογούμενο με 1 τέκνο
- 1.120 € για 2 τέκνα
- 1.340 € για 3 τέκνα (και προσαυξάνεται περαιτέρω για περισσότερα τέκνα).
Για εισοδήματα άνω των 12.000 €, το ποσό της μείωσης μειώνεται κατά 20 € για κάθε 1.000 € επιπλέον εισοδήματος.
Παράδειγμα: Εισόδημα μισθωτού (χωρίς τέκνα) ανέρχεται σε 15.000 €. Ο φόρος βάσει κλίμακας είναι 2.000 € (10.0009% + 5.00022%). Η δικαιούμενη μείωση φόρου είναι 717 € (777 € μείον 60 € λόγω της υπέρβασης των 12.000 €). Επομένως, ο τελικός φόρος είναι 1.283 €.
Ηλεκτρονικές Αποδείξεις
Για να διατηρήσει ο φορολογούμενος το δικαίωμα της μείωσης φόρου, υποχρεούται να πραγματοποιεί δαπάνες με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής (κάρτες, e–banking) σε ποσοστό ίσο με το 30% του πραγματικού του εισοδήματος, με ανώτατο όριο δαπανών τα 20.000 €. Εφόσον δεν καλυφθεί το απαιτούμενο ποσό, επιβάλλεται φόρος/πέναλτι 22% επί του ποσού των αποδείξεων που υπολείπεται.
Εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα και ελευθέρια επαγγέλματα
Τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα ατομικών επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών φορολογούνται πλέον με την ίδια ακριβώς κλίμακα που ισχύει για τους μισθωτούς (από 9% έως 44%), χωρίς όμως να δικαιούνται τη μείωση φόρου (αφορολόγητο), εκτός αν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους προέρχεται από μισθωτή εργασία (σύστημα «μπλοκάκι»).
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί ο Ν. 5073/2023, ο οποίος εισήγαγε τεκμαρτό τρόπο προσδιορισμού του εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες, συνδέοντας το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα με τον κατώτατο μισθό, τα έτη λειτουργίας και τον τζίρο της επιχείρησης.
Ως προς τα έξοδα, εκπίπτουν οι δαπάνες που πραγματοποιούνται προς το συμφέρον της επιχείρησης, εγγράφονται στα λογιστικά βιβλία (myDATA) και αποδεικνύονται με κατάλληλα παραστατικά.
Για νέους επιχειρηματίες (ατομικές επιχειρήσεις), προβλέπεται μείωση του φορολογικού συντελεστή του πρώτου κλιμακίου κατά 50% (δηλαδή 4,5% αντί για 9%) για τα τρία (3) πρώτα έτη λειτουργίας, εφόσον τα ακαθάριστα έσοδα δεν υπερβαίνουν τα 10.000 €.
Εισόδημα από κεφάλαιο
Ως εισόδημα από κεφάλαιο θεωρείται αυτό που προέρχεται από μερίσματα, τόκους, δικαιώματα (royalties) και ακίνητα:
- Τα μερίσματα φορολογούνται πλέον με μειωμένο συντελεστή 5% (παρακράτηση στην πηγή με εξάντληση της υποχρέωσης).
- Οι τόκοι (π.χ. από καταθέσεις) φορολογούνται με 15%.
- Τα δικαιώματα φορολογούνται με 20%.
- Το εισόδημα από εκμίσθωση ακινήτων (ενοίκια) φορολογείται αυτοτελώς με την εξής κλίμακα:
- 15% για εισόδημα έως 12.000 €
- 35% για εισόδημα από 12.001 € έως 35.000 €
- 45% για το υπερβάλλον. Το εισόδημα από δωρεάν παραχώρηση ή ιδιοχρησιμοποίηση ακινήτων τεκμαίρεται στο 3% της αντικειμενικής αξίας.
Εισόδημα από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου
Η υπεραξία από μεταβίβαση κεφαλαίου (π.χ. πώληση μετοχών) φορολογείται με συντελεστή 15%. Όσον αφορά την υπεραξία από μεταβίβαση ακινήτων (άρθρο 41 ΚΦΕ), η ισχύς του μέτρου τελεί υπό συνεχή αναστολή από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του νόμου και παραμένει σε αναστολή μέχρι και σήμερα, συνεπώς πρακτικά δεν επιβάλλεται φόρος υπεραξίας στις πωλήσεις ακινήτων από φυσικά πρόσωπα.
Ηλεκτρονική κατάθεση της φορολογικής δήλωσης Από το 2011 όλες οι φορολογικές δηλώσεις στην Ελλάδα υποβάλλονται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά μέσω της ψηφιακής πύλης της ΑΑΔΕ (TaxisNet).