Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και Επιχειρηματική Δραστηριότητα στην Ελλάδα
Φορολογικό Δίκαιο
Σε όλες τις συναλλαγές με τις ελληνικές φορολογικές αρχές (όπως και σε πλήθος άλλων διοικητικών πράξεων) είναι υποχρεωτική η χρήση του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ). Ο ΑΦΜ απαιτείται πλέον στις περισσότερες ιδιωτικές, αστικές και επαγγελματικές υποθέσεις, με αποτέλεσμα, στην πράξη, όλοι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να πρέπει να διαθέτουν.
Η έναρξη κάθε είδους επιχείρησης στην Ελλάδα προϋποθέτει την εγγραφή στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και την αρμόδια ΔΟΥ. Συνεπώς, πριν ή ταυτόχρονα με την έναρξη, πρέπει να έχει εκδοθεί ο ΑΦΜ. Για την υποχρεωτική δήλωση έναρξης, μεταβολής ή διακοπής επιχειρηματικής δραστηριότητας, απαιτείται η υποβολή μιας σειράς δικαιολογητικών που ποικίλλουν ανάλογα με τη νομική μορφή της επιχείρησης.
Παρακάτω απαντάμε σε ορισμένες συχνές ερωτήσεις σχετικά με την έκδοση ΑΦΜ και την έναρξη ή διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας, παρέχοντας μια βασική ενημέρωση:
Σε ποια υπηρεσία ή αρχή πρέπει να υποβάλει κανείς αίτηση για την έκδοση Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ); Η έκδοση ΑΦΜ για φυσικά πρόσωπα γίνεται πλέον κατά κύριο λόγο ψηφιακά, μέσω της ψηφιακής πύλης της ΑΑΔΕ (myAADE / myAADElive) ή μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ). Εναλλακτικά, η διαδικασία μπορεί να διεκπεραιωθεί στην αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (ΔΟΥ). Για τα νομικά πρόσωπα και τους κατοίκους εξωτερικού ισχύουν ειδικότερες διαδικασίες.
Ποια είναι τα έγγραφα που απαιτούνται για τη χορήγηση ΑΦΜ σε φυσικό πρόσωπο (Έλληνα πολίτη); Απαιτείται η συμπλήρωση του εντύπου Δ210 (το οποίο έχει αντικαταστήσει το παλαιό έντυπο Μ1) και η επίδειξη επίσημου εγγράφου ταυτοποίησης (δελτίο αστυνομικής ταυτότητας ή ισχύον διαβατήριο). Εάν η αίτηση υποβάλλεται από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, απαιτείται νόμιμη εξουσιοδότηση (π.χ. ψηφιακά μέσω gov.gr) και τα έγγραφα ταυτοποίησης τόσο του αιτούντος όσο και του εκπροσώπου.
Ποια είναι τα έγγραφα που απαιτούνται για τη χορήγηση ΑΦΜ σε αλλοδαπούς; Απαιτείται το έντυπο Δ210 και ισχύον διαβατήριο. Εάν τα στοιχεία του διαβατηρίου δεν αναγράφονται με λατινικούς χαρακτήρες, ενδέχεται να ζητηθεί επίσημη μετάφραση. Οι πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν στην Ελλάδα πρέπει να προσκομίσουν ισχύουσα άδεια διαμονής (ή βεβαίωση κατάθεσης δικαιολογητικών). Επιπλέον, οι κάτοικοι εξωτερικού υποχρεούνται να ορίσουν Φορολογικό Εκπρόσωπο στην Ελλάδα (με τη συμπλήρωση του εντύπου Δ211).
Επιτρέπεται η κατοχή / χρήση πολλαπλών Αριθμών Φορολογικού Μητρώου; Όχι. Σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024), η κατοχή ή/και η χρήση περισσότερων του ενός ΑΦΜ απαγορεύεται αυστηρά και τιμωρείται με σημαντικά διοικητικά πρόστιμα. Κάθε πρόσωπο διαθέτει έναν μοναδικό ΑΦΜ.
Ο ΑΦΜ διατηρείται και μετά τη διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας; Ναι, για τα φυσικά πρόσωπα. Όταν μια ατομική επιχείρηση διακόπτει τη δραστηριότητά της, ο ΑΦΜ του φυσικού προσώπου παραμένει σε ισχύ εφ’ όρου ζωής για τις προσωπικές του φορολογικές υποχρεώσεις. Αντίθετα, ο ΑΦΜ των νομικών προσώπων (εταιρειών) απενεργοποιείται και ακυρώνεται με την ολοκλήρωση της οριστικής λύσης και εκκαθάρισης της εταιρείας.
Ποια έγγραφα απαιτούνται για την έκδοση ΑΦΜ εταιρείας; Πλέον, μέσω της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μιας Στάσης (e-ΥΜΣ του ΓΕΜΗ) ή μέσω πιστοποιημένου συμβολαιογράφου (για Α.Ε. / Ε.Π.Ε.), η έκδοση του ΑΦΜ και η έναρξη δραστηριότητας γίνονται αυτόματα με την ίδρυση της εταιρείας. Το πιστοποιητικό σύστασης που εκδίδεται περιλαμβάνει ήδη τον νέο ΑΦΜ.
Ποια είναι η προθεσμία για τη δήλωση έναρξης ή διακοπής επιχειρηματικής δραστηριότητας και ποιες οι συνέπειες εκπρόθεσμης υποβολής; Βάσει του ισχύοντος Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024):
- Η έναρξη δραστηριότητας πρέπει να δηλώνεται πριν από την πραγματοποίηση οποιασδήποτε συναλλαγής.
- Η δήλωση μεταβολής ή διακοπής εργασιών (τόσο για φυσικά όσο και για νομικά πρόσωπα) πρέπει να υποβάλλεται εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία της πραγματικής μεταβολής, διακοπής ή νόμιμης λύσης. Η εκπρόθεσμη υποβολή των παραπάνω δηλώσεων επισύρει αυτοτελή πρόστιμα, τα οποία συνήθως ανέρχονται σε 100 €, 250 € ή 500 €, ανάλογα με την κατηγορία των τηρούμενων λογιστικών βιβλίων (μη τηρούντες, απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία).
Ποια έγγραφα απαιτούνται για τη δήλωση διακοπής εργασιών ατομικής επιχείρησης λόγω θανάτου; Η διαδικασία διεκπεραιώνεται πλέον ψηφιακά (μέσω της πλατφόρμας “Τα Αιτήματά μου” στην πύλη myAADE) με την κατάθεση των εξής δικαιολογητικών από τους κληρονόμους:
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου.
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών.
- Πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης (ή, εάν υπάρχει διαθήκη, αντίγραφο του πρακτικού δημοσίευσής της και αντίγραφο της διαθήκης).
Σημείωση: Εάν οι κληρονόμοι επιθυμούν να συνεχίσουν την επιχείρηση, ακολουθείται ξεχωριστή διαδικασία ίδρυσης κοινωνίας κληρονόμων.