Κανόνες ΦΠΑ για διασυνοριακές υπηρεσίες B2B (ΕΕ)
1) Γενικός κανόνας Έ
ως τις 31 Δεκεμβρίου 2009: Οι υπηρεσίες φορολογούνταν γενικά στον τόπο όπου είχε την έδρα του ο παρέχων, με ορισμένες εξαιρέσεις (ακίνητα, πολιτιστικές/εκπαιδευτικές εκδηλώσεις, εργασίες σε κινητά αγαθά, μεταφορές, υπηρεσίες «καταλόγου» στην έδρα του λήπτη).
Από την 1η Ιανουαρίου 2010 (και σε ισχύ έως σήμερα): Για τις υπηρεσίες B2B (μεταξύ επιχειρήσεων), ο τόπος παροχής είναι γενικά ο τόπος όπου είναι εγκατεστημένος ο λήπτης (έδρα του λήπτη). Οι πρώην «υπηρεσίες καταλόγου» αποτελούν πλέον τον γενικό κανόνα. Εξακολουθούν να ισχύουν εξαιρέσεις (ακίνητα βάσει τοποθεσίας, φυσική είσοδος σε εκδηλώσεις στον τόπο διεξαγωγής, μεταφορά επιβατών βάσει διανυόμενης απόστασης, εστίαση/catering στον τόπο παροχής, βραχυχρόνια μίσθωση μεταφορικών μέσων στον τόπο διάθεσης). Για τις ενδοκοινοτικές υπηρεσίες B2B εφαρμόζεται ο μηχανισμός αντιστροφής της υποχρέωσης (reverse charge), και απαιτείται η υποβολή Ανακεφαλαιωτικών Πινάκων (VIES).
2) Υπηρεσίες «Καταλόγου» (λίστα προ του 2010) και αντιμετώπιση
Αδειοδότηση πνευματικής ιδιοκτησίας (IP), διαφήμιση/PR, νομικές/οικονομικές/επιστημονικές/τεχνικές συμβουλές, επεξεργασία δεδομένων, παροχή πληροφοριών (συμπεριλ. λογισμικού ηλεκτρονικά), χορήγηση/διαχείριση πιστώσεων, διάθεση προσωπικού, ρήτρες μη ανταγωνισμού, μίσθωση/ενοικίαση ενσώματης κινητής περιουσίας (εκτός μεταφορικών μέσων), τηλεπικοινωνίες, ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, ηλεκτρονικές υπηρεσίες, πρόσβαση σε δίκτυα φυσικού αερίου/ηλεκτρικής ενέργειας. Στην ΕΕ: Εφαρμόζεται αντιστροφή της υποχρέωσης (reverse charge). Δεν απαιτείται εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ του εξωτερικού. Σε τρίτες χώρες: Ο λήπτης είναι υπόχρεος όπου εφαρμόζεται.
Τιμολόγια: Εκδίδονται χωρίς εγχώριο ΦΠΑ. Πρέπει να φέρουν την ένδειξη «Αντιστροφή της υποχρέωσης» (Reverse charge) και να αναγράφουν τους ΑΦΜ/ΦΠΑ των συναλλασσομένων. Δηλώσεις ΦΠΑ: Δηλώνονται ως μη φορολογητέες εγχώριες εκροές και δηλώνονται στους Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Παροχής Υπηρεσιών (VIES).
3) Υπηρεσίες σχετικές με ακίνητη περιουσία στο εξωτερικό
Φορολογούνται στη χώρα όπου βρίσκεται το ακίνητο. Τα τιμολόγια δεν υπόκεινται σε εγχώριο ΦΠΑ. Ενδέχεται να απαιτηθεί καταβολή ξένου ΦΠΑ ή εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ της ξένης χώρας, διαφορετικά δεν υπάρχει δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ εισροών. Αυτός ο κανόνας παραμένει σταθερός από το 2010.
4) Συνέδρια/σεμινάρια στο εξωτερικό
Πριν από το 2010, οι υπηρεσίες αυτές φορολογούνταν γενικά στον τόπο διεξαγωγής τους. Με την αναθεώρηση των κανόνων, πρέπει να γίνεται διάκριση:
- Φυσική Παρουσία (Δικαίωμα εισόδου): Το δικαίωμα εισόδου σε φυσικά συνέδρια, σεμινάρια και εκθέσεις εξακολουθεί να φορολογείται στον τόπο όπου διεξάγεται ουσιαστικά η εκδήλωση. Ενδέχεται να απαιτείται εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ της ξένης χώρας.
- Εικονικές/Διαδικτυακές Εκδηλώσεις (Νέος κανόνας από 1/1/2025): Η συμμετοχή σε εκδηλώσεις (συνέδρια/σεμινάρια) που μεταδίδονται ζωντανά ή διατίθενται εικονικά, φορολογείται πλέον βάσει του γενικού κανόνα, δηλαδή στην έδρα του λήπτη (reverse charge).
5) Εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά / Επισκευές στον χώρο
Έως το 2009, οι υπηρεσίες αυτές φορολογούνταν γενικά στον τόπο της φυσικής εκτέλεσής τους. Τα τιμολόγια εκδίδονταν χωρίς εγχώριο ΦΠΑ, αλλά συχνά απαιτούνταν εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ της αλλοδαπής. Με βάση τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ (από το 2010), ο τόπος παροχής για τις υπηρεσίες B2B μεταφέρθηκε στην έδρα του λήπτη. Για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές εφαρμόζεται ο μηχανισμός αντιστροφής της υποχρέωσης (reverse charge).
6) Υπηρεσίες συνδεδεμένες με τη διασυνοριακή διακίνηση αγαθών
Πράκτορες, διαμεταφορείς (freight forwarders), μεταποιητές. Έως το 2009: Υπήρχαν ειδικές μετατοπίσεις του τόπου παροχής με τη χρήση ΑΦΜ/ΦΠΑ. Από το 2010 (και σήμερα): Ισχύει ο γενικός κανόνας (έδρα του λήπτη) και η υποχρεωτική αντιστροφή της υποχρέωσης εντός της ΕΕ. Απαιτούνται πρόσθετα δεδομένα στο τιμολόγιο (ΑΦΜ/ΦΠΑ προμηθευτή και λήπτη) καθώς και η υποβολή ανακεφαλαιωτικών πινάκων (VIES).
7) Λοιπές Εξαιρέσεις (σε ισχύ από το 2010)
- Εστιατόρια/Catering: Φορολογούνται στον τόπο όπου εκτελούνται (προσφέρονται) υλικά.
- Βραχυχρόνια μίσθωση μεταφορικών μέσων: Φορολογείται στον τόπο όπου το μέσο τίθεται στη διάθεση του πελάτη (≤30 ημέρες για οχήματα, ≤90 ημέρες για σκάφη). Μεγαλύτερης διάρκειας μισθώσεις (B2B) υπάγονται στον γενικό κανόνα (έδρα λήπτη).
- Μεταφορά επιβατών: Φορολογείται ανάλογα με τις διανυόμενες αποστάσεις. Τυπικές διαδικασίες: Επαλήθευση του ΑΦΜ/ΦΠΑ του αντισυμβαλλομένου στην ΕΕ (μέσω VIES), υποβολή ανακεφαλαιωτικών πινάκων, προσθήκη ρητρών στο τιμολόγιο, και χρονικός προσδιορισμός βάσει της ημερομηνίας παροχής της υπηρεσίας.