Ασφάλιση Εξαγωγικών Πιστώσεων – Καλύψεις Hermes (Εγγυήσεις)
Επισκόπηση
Το διασυνοριακό εμπόριο ενέχει πολιτικούς και εμπορικούς κινδύνους, ιδιαίτερα σε οικονομικά αδύναμες ή πολιτικά ασταθείς χώρες. Για τη διασφάλιση των εξαγωγών και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας, οι εξαγωγείς χρησιμοποιούν την ασφάλιση πιστώσεων, η οποία μπορεί να παρέχεται από ιδιώτες ασφαλιστές ή μέσω κρατικών εγγυήσεων εξαγωγικών πιστώσεων.
Ιδιωτική Ασφάλιση Πιστώσεων
Η ιδιωτική ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων παρέχει συνήθως περιορισμένη κάλυψη και συχνά εξαιρεί ή περιορίζει αυστηρά τους κινδύνους χώρας σε πολιτικά ή οικονομικά ασταθείς περιοχές. Κατά κανόνα, καλύπτει βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και εστιάζει σε εμπορικούς κινδύνους (που σχετίζονται με τον αγοραστή) παρά σε πολιτικούς.
Κρατική Ασφάλιση Εξαγωγικών Πιστώσεων στη Γερμανία – “Καλύψεις Hermes” (Hermesdeckungen)
Στη Γερμανία, οι κρατικές εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων είναι ευρέως γνωστές ως «Καλύψεις Hermes». Τη διαχείριση αυτών των εγγυήσεων έχει αναλάβει ιστορικά και συνεχίζει να ασκεί ως εντολοδόχος της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης η Euler Hermes (πλέον υπό την ομπρέλα της Allianz Trade).
- Αρμοδιότητα: Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση αναλαμβάνει τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο και την πολιτική ευθύνη.
- Διαχείριση: Η λειτουργική διαχείριση γίνεται από την Euler Hermes (Allianz Trade).
- Λήψη αποφάσεων: Η Διυπουργική Επιτροπή (Interministerieller Ausschuss – IMA) αποφασίζει για τις αιτήσεις και τους όρους κάλυψης.
- Αρχή της επικουρικότητας: Οι κρατικές εγγυήσεις παρέχονται μόνο όταν δεν διατίθεται επαρκής ιδιωτική ασφάλιση – συνήθως για μακροπρόθεσμες πιστώσεις, μεγάλα έργα ή πολιτικούς κινδύνους μη πληρωμής.
- Κλιματική Στρατηγική (Νέο): Βάσει της τρέχουσας πολιτικής, παρέχονται ισχυρά κίνητρα και ευνοϊκότεροι όροι κάλυψης για φιλικά προς το κλίμα έργα («πράσινες» εξαγωγές), ενώ η στήριξη σε έργα που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα έχει περιοριστεί δραστικά ή καταργηθεί.
Μορφές Κάλυψης / Τύποι Προϊόντων
α) Εγγύηση Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου
- Εάν ο αλλοδαπός οφειλέτης είναι οντότητα δημοσίου δικαίου ή κυρίαρχο κράτος, η κάλυψη εκδίδεται ως Ομοσπονδιακή Εγγύηση (Bundesdeckung – Gewährleistung).
- Εάν ο οφειλέτης είναι οντότητα ιδιωτικού δικαίου, η κάλυψη εκδίδεται ως Εμπορική Εγγύηση (Bundesgarantie). Οι εγγυήσεις συνήθως περιλαμβάνουν τον κίνδυνο αφερεγγυότητας, με την ανάλογη προσαρμογή στην τιμολόγηση.
β) Κύριες κατηγορίες προϊόντων (ενδεικτικά)
- Καλύψεις χαρτοφυλακίου: APG, APG–Light, ανακυκλούμενη κάλυψη πιστώσεων προμηθευτή, ανακυκλούμενη κάλυψη χρηματοοικονομικών πιστώσεων, κάλυψη πιστώσεων πλαίσιο.
- Καλύψεις μεμονωμένου κινδύνου: Πίστωση προμηθευτή, κάλυψη καλής εκτέλεσης, χρηματοοικονομική πίστωση, κίνδυνος κατασκευής/προ-αποστολής, κατασκευαστικά έργα, χρηματοδότηση έργων (Project Finance), χρηματοδότηση πλοίων.
- Ειδικές μορφές: Κάλυψη κινδύνου επιβεβαίωσης ενέγγυας πίστωσης (LC), εγγυήσεις (aval), κίνδυνος δήμευσης, κάλυψη χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), εγγυήσεις τιτλοποίησης.
Καλυπτόμενοι Κίνδυνοι
Πολιτικοί κίνδυνοι (μη εμπορικοί):
- Κυβερνητικά μέτρα (νομοθετικά, διοικητικά ή δικαστικά).
- Πόλεμος, εμφύλιες ταραχές ή επανάσταση.
- Περιορισμοί στη μεταφορά κεφαλαίων ή χρεοστάσια (moratoria).
- Αδυναμία εκτέλεσης λόγω πολιτικών γεγονότων.
- Ζημίες πριν από την αποστολή (κατασκευαστικός κίνδυνος) που προκαλούνται από πολιτικές εξελίξεις.
Εμπορικοί κίνδυνοι:
- Αφερεγγυότητα του αγοραστή ή παρατεταμένη υπερημερία (καθυστέρηση πληρωμής).
- Μη πληρωμή μετά την ημερομηνία λήξης.
- Αποτυχία ή αδυναμία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Υπολογισμός Ασφαλίστρων Τα ασφάλιστρα καθορίζονται με βάση:
- Την κατάταξη κινδύνου της χώρας (κίνδυνος κράτους και αγοραστή).
- Τον τύπο και τη διάρκεια της συναλλαγής.
- Την ποιότητα των εξασφαλίσεων/εγγυήσεων.
- Την εμπειρία και την πιστοληπτική ικανότητα του αγοραστή. Τα ασφάλιστρα καθορίζονται σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης ασφαλίστρων του ΟΟΣΑ, διασφαλίζοντας την εναρμόνιση με τους διεθνείς κανόνες για τις εξαγωγικές πιστώσεις.
Νομική Βάση και Διαχείριση
- Νομικό πλαίσιο: Νόμος περί κρατικού προϋπολογισμού και διοικητικές κατευθυντήριες γραμμές (Richtlinien für die Übernahme von Exportkreditgarantien der Bundesrepublik Deutschland).
- Πύλη ενημέρωσης: Η επίσημη πλατφόρμα ενημέρωσης για τις εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων είναι πλέον διαθέσιμη κυρίως μέσω του exportkreditgarantien.de (διάδοχος του AGA–Portal).