Γιατί απαιτείται κάλυψη για εξαγωγές σε ασταθείς αγορές;
Οι πιστωτικοί κίνδυνοι που ανακύπτουν σε εξαγωγικές συναλλαγές μπορούν να είναι σημαντικοί, ιδίως για εξαγωγές σε πολιτικά ασταθείς ή οικονομικά ασθενείς χώρες: πέραν του συνήθους κινδύνου αναστολής μεταφοράς συναλλάγματος, μπορεί εδώ να προστεθεί και ειδικός πολιτικός κίνδυνος της χώρας. Όταν οι κίνδυνοι αυτοί δεν καλύπτονται επαρκώς, ενίοτε εγκαταλείπονται εντελώς κατά τα άλλα επικερδείς επιχειρηματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό, από φόβο ανυπολόγιστου κινδύνου μη πληρωμής — γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να ανακόψει την εξαγωγικά προσανατολισμένη ανάπτυξη. Τα εξαγωγικά προσανατολισμένα κράτη έχουν συνεπώς ιδιαίτερο συμφέρον να αναπτύσσουν κατάλληλα εργαλεία προώθησης εξαγωγών που προστατεύουν, στο μέτρο του δυνατού, τους εγχώριους εξαγωγείς από τους κινδύνους εξαγωγικών πιστώσεων και διαφυλάσσουν την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας εξαγωγικής βιομηχανίας. Στην πράξη χρησιμοποιούνται προς τούτο τόσο η ιδιωτική όσο και η κρατική ασφάλιση πιστώσεων.
Ποια είναι τα όρια της ιδιωτικής ασφάλισης πιστώσεων;
Η ιδιωτική ασφάλιση πιστώσεων προσφέρει κατά κανόνα λιγότερη προστασία από τα κρατικά συστήματα. Ειδικότερα, η κάλυψη οικονομικών κινδύνων για εξαγωγικές συναλλαγές προς οικονομικά ασταθείς χώρες απορρίπτεται συχνά, ή γίνεται δεκτή μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ενώ η κάλυψη του πολιτικού κινδύνου χώρας σε πολιτικά ασταθείς χώρες συχνά αποκλείεται εξαρχής.
Τι σημαίνει «κάλυψη Hermes» και πώς λειτουργεί στη Γερμανία;
Σημείωση: η παρούσα ενότητα για το γερμανικό σύστημα κρατείται σκόπιμα σύντομη και περιλαμβάνεται μόνο για λόγους σύγκρισης• η πρακτική εστίαση για τους Έλληνες εξαγωγείς βρίσκεται στην τελευταία ενότητα κατωτέρω. Στη Γερμανία, ο καθομιλούμενος όρος για τις κρατικές εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων είναι «Hermesdeckungen» (κάλυψη Hermes), τις οποίες διαχειρίζεται εξ ονόματος της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης η Euler Hermes Aktiengesellschaft (μέλος του ομίλου Allianz Trade από το 2021) σε συνεργασία με την PwC. Η κάλυψη παρέχεται είτε ως εξαγωγική εγγυοδοσία (Hermesbürgschaft), όταν ο αλλοδαπός αγοραστής είναι κρατική ή δημόσιου δικαίου οντότητα, είτε ως εξαγωγική εγγύηση (Hermesgarantie), όταν ο αγοραστής είναι ιδιώτης — η τελευταία καλύπτει επίσης τον κίνδυνο αφερεγγυότητας του αγοραστή. Υπάρχει σειρά τυποποιημένων προϊόντων για διαφορετικούς τύπους και διάρκειες συναλλαγών, περιλαμβανομένων της συνολικής και της μεμονωμένης κάλυψης, της κάλυψης πίστωσης προμηθευτή και αγοραστή, της κάλυψης κινδύνου κατασκευής, καθώς και κάλυψης για κατασκευαστικές συναλλαγές, χρηματοδοτικές μισθώσεις και χρηματοδότηση έργων, που αφορούν τόσο πολιτικούς κινδύνους (όπως πόλεμος, περιορισμοί μεταφοράς κεφαλαίων ή απαλλοτρίωση) όσο και οικονομικούς κινδύνους (όπως μη πληρωμή ή αφερεγγυότητα). Οι προμήθειες ακολουθούν το πλαίσιο της Κοινής Συναίνεσης (Consensus) του ΟΟΣΑ που έχουν συμφωνήσει οι οργανισμοί εξαγωγικών πιστώσεων (ΟΕΠ) των κρατών μελών του ΟΟΣΑ και εξαρτώνται από την κατηγορία κινδύνου της χώρας του αγοραστή και τη διάρκεια της κάλυψης• οι τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές και οι συντελεστές είναι διαθέσιμοι μέσω της πύλης AGA (aga-portal.de).
Υπάρχει αντίστοιχο εργαλείο για τους Έλληνες εξαγωγείς;
Ναι. Η γερμανική «κάλυψη Hermes» αποτελεί καθαρά γερμανικό εργαλείο στήριξης και δεν είναι απευθείας διαθέσιμη σε Έλληνες εξαγωγείς. Στην Ελλάδα, την αντίστοιχη λειτουργία επιτελεί ο Οργανισμός Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων (ΟΑΕΠ), ο οποίος, μετά από αναδιοργάνωση το 2022, λειτουργεί επίσης υπό την επωνυμία Export Credit Greece (ECG) και αποτελεί οργανωτικά μέρος του ομίλου της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Ο ΟΑΕΠ/ECG προσφέρει ομοίως στους Έλληνες εξαγωγείς — σε συντονισμό με το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Ανάπτυξης — κρατική κάλυψη βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων εξαγωγικών απαιτήσεων έναντι εμπορικών και πολιτικών κινδύνων, περιλαμβανομένων εργαλείων προχρηματοδότησης εξαγωγικών συναλλαγών (π.χ. «Εξωστρέφεια»). Μια ελληνική επιχείρηση που εξάγει θα πρέπει να απευθύνεται προς τούτο απευθείας στον ΟΑΕΠ/ECG, και όχι στη γερμανική Euler Hermes AG ή την Allianz Trade. Εξαγωγείς εγκατεστημένοι σε άλλες χώρες θα πρέπει ομοίως να ελέγχουν αν το δικό τους κράτος διαθέτει αντίστοιχο οργανισμό εξαγωγικών πιστώσεων, καθώς αυτό ισχύει για τα περισσότερα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ.