Επενδύσεις στον Τουριστικό Τομέα στην Ελλάδα – Χρηματοδότηση 40% βάσει του Προγράμματος «Εναλλακτικός Τουρισμός»
Σημείωση ενημέρωσης: το πρόγραμμα χρηματοδότησης «Εναλλακτικός Τουρισμός» που περιγραφόταν αρχικά εδώ (το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα 2007-2013», με προθεσμία υποβολής την 15η Φεβρουαρίου 2012) έχει λήξει προ πολλού. Οι επενδύσεις στον τομέα του εναλλακτικού τουρισμού – όπως αθλητικός, θαλάσσιος, αγροτικός, γαστρονομικός, και τουρισμός υγείας και ευεξίας – χρηματοδοτούνται σήμερα κατ’ ουσίαν μέσω δύο τρεχόντων εργαλείων.
1. Τουριστικές Επενδύσεις βάσει του Αναπτυξιακού Νόμου 4887/2022
Ο Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 προβλέπει δικό του καθεστώς χρηματοδότησης για τουριστικές επενδύσεις, καθώς και χωριστό καθεστώς για εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Η χρηματοδότηση καλύπτει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή, επέκταση και εκσυγχρονισμό τουριστικών καταλυμάτων, καθώς και επενδύσεις για τη διαφοροποίηση της τουριστικής προσφοράς (αθλητικός, ευεξίας, αγρο- και γαστρονομικός τουρισμός κ.λπ.). Μορφές χρηματοδότησης είναι επιχορηγήσεις, φορολογικές απαλλαγές, επιδοτήσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης, και επιδοτήσεις για το μισθολογικό κόστος νεοδημιουργούμενων θέσεων εργασίας• η μέγιστη ένταση χρηματοδότησης εξαρτάται από την περιφέρεια και το μέγεθος της εταιρείας (βλ. το άρθρο επισκόπησής μας «Επιδοτήσεις – Δίκαιο Ενισχύσεων»).
2. Χρηματοδότηση Τουρισμού ΕΣΠΑ
Επιπλέον, τα περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα του ΕΣΠΑ 2021-2027 χρηματοδοτούν τουριστικές επενδύσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για παράδειγμα βάσει περιφερειακών δράσεων για τον τουρισμό, τον πολιτισμό, και τη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων (π.χ. αντίστοιχα μέτρα στο πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027», με συντελεστές χρηματοδότησης έως 70% για μικρότερα επενδυτικά σχέδια).
Καθώς οι συγκεκριμένες επιλέξιμες δραστηριότητες (κωδικοί ΚΑΔ), οι προϋπολογισμοί, και οι προθεσμίες υποβολής και για τα δύο εργαλεία μεταβάλλονται με κάθε νέο γύρο προσκλήσεων, συνιστούμε τον συγκεκριμένο έλεγχο του τρέχοντος ανοιχτού προγράμματος για το σχετικό σχέδιο.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιες ευκαιρίες χρηματοδότησης προσφέρει ο κλάδος «εναλλακτικός τουρισμός» στην Ελλάδα;
Προκειμένου να καταστεί ο ελληνικός τουρισμός πιο βιώσιμος και να μειωθεί η εξάρτηση από την κλασική καλοκαιρινή περίοδο («ήλιος και θάλασσα»), το ελληνικό κράτος και η ΕΕ δίνουν μεγάλη έμφαση στην προώθηση του εναλλακτικού τουρισμού.
Μέσω τρεχόντων πλαισίων χρηματοδότησης όπως το πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2021-2027 και ο Ελληνικός Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022, οι επενδύσεις στον τομέα αυτό υποστηρίζονται με ιδιαίτερα ελκυστικούς όρους. Στόχος είναι η διαφοροποίηση της τουριστικής προσφοράς, η ενίσχυση των αγροτικών περιοχών, και η προσέλκυση κοινού με αίσθηση ποιότητας.
Τι περιλαμβάνει ο εναλλακτικός τουρισμός στην Ελλάδα;
Ο εναλλακτικός τουρισμός προσανατολίζεται στις ειδικές ανάγκες και προτιμήσεις των επισκεπτών, ακολουθεί τις αρχές της βιωσιμότητας, και συμβάλλει στην αποσυμφόρηση της εποχικής ζήτησης. Η χρηματοδότηση εστιάζει σε επενδυτικά σχέδια στις ακόλουθες κατηγορίες:
• Αθλητικός και ενεργός τουρισμός: προσφορές που ενθαρρύνουν τους επισκέπτες προς ενεργό αναψυχή και αθλητική δραστηριότητα (π.χ. πεζοπορία, αναρρίχηση, ποδηλασία).
• Θαλάσσιος τουρισμός (ναυτικός τουρισμός): εμπειρίες στο θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον, όπως κέντρα καταδύσεων, προσφορές ιστιοπλοΐας, ή μαρίνες.
• Τουρισμός φύσης και υπαίθρου (οικοτουρισμός): εμπειρίες φύσης μακριά από αστικά κέντρα, συχνά σε συνδυασμό με την προστασία της τοπικής χλωρίδας και πανίδας.
• Αγροτουρισμός: διακοπές σε αγρόκτημα ή αγροτικές επιχειρήσεις, συχνά σε συνδυασμό με την παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων.
• Γαστρονομικός τουρισμός: εμπειρίες που αναδεικνύουν την τοπική κουζίνα, τη γευσιγνωσία κρασιού (οινοτουρισμός), και τη διακριτή γαστρονομική ταυτότητα μιας περιοχής.
• Τουρισμός υγείας και ευεξίας: συνδυασμός διακοπών με προληπτικές υπηρεσίες υγείας, ιαματικά λουτρά, ή υπηρεσίες spa.
Ποιος χρηματοδοτείται, και ποιες είναι οι προϋποθέσεις;
Κατ' αρχήν, δεν υπάρχουν αυστηροί περιορισμοί ως προς τη νομική μορφή. Αιτήσεις μπορούν να υποβάλλουν τόσο φυσικά πρόσωπα (ατομικές επιχειρήσεις) όσο και νομικά πρόσωπα (εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, ανώνυμες εταιρείες κ.λπ.).
Οι σημαντικότερες προϋποθέσεις για επιτυχή χρηματοδότηση είναι:
• Επιλέξιμη δραστηριότητα (ΚΑΔ): η εταιρεία πρέπει να διαθέτει τους κατάλληλους φορολογικούς κωδικούς δραστηριότητας (ΚΑΔ/NACE), οι οποίοι αναφέρονται ρητά ως «επιλέξιμοι» στη σχετική πρόσκληση χρηματοδότησης.
• Ετοιμότητα σχεδίου: η γη ή το ακίνητο για την επένδυση πρέπει να είναι εξασφαλισμένα, και οι απαραίτητες άδειες θα πρέπει (ανάλογα με το πρόγραμμα) τουλάχιστον να έχουν ζητηθεί.
• Απόδειξη ιδίων κεφαλαίων: ο επενδυτής πρέπει να μπορεί να αποδείξει την οικονομική δυνατότητα χρηματοδότησης του δικού του μεριδίου της επένδυσης.
Ποιοι είναι οι προϋπολογισμοί και οι συντελεστές χρηματοδότησης;
Τα ακριβή στοιχεία εξαρτώνται από το πρόγραμμα βάσει του οποίου γίνεται η αίτηση:
• Προγράμματα ΕΣΠΑ (για μικρούς και μεσαίους προϋπολογισμούς): αυτά τα προγράμματα απευθύνονται συχνά σε υφιστάμενες ή νεοσυσταθείσες ΜΜΕ. Οι επιλέξιμοι προϋπολογισμοί εδώ κυμαίνονται τυπικά έως €400.000. Οι επιχορηγήσεις είναι συχνά μεταξύ 40% και 50%, με προσαυξήσεις για επενδύσεις σε μικρά νησιά ή απομακρυσμένες ορεινές περιοχές. Πολλές από αυτές τις μορφές ενίσχυσης εμπίπτουν στον τρέχοντα ενωσιακό κανονισμό de minimis.
• Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 (για μεγαλύτερα έργα): για πιο εκτενή έργα (π.χ. από €100.000 για μικρές εταιρείες), εφαρμόζεται ο Αναπτυξιακός Νόμος. Εδώ, ανάλογα με τον Ενωσιακό Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων, οι συντελεστές χρηματοδότησης σε διαρθρωτικά ασθενείς περιοχές όπως η Ήπειρος ή το Βόρειο Αιγαίο μπορούν να φθάσουν έως 70%, χρηματοδοτούμενοι μέσω άμεσων επιχορηγήσεων, φορολογικών απαλλαγών, ή επιδοτήσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία αίτησης;
Οι αιτήσεις δεν υποβάλλονται πλέον σε έντυπη μορφή. Ολόκληρη η διαδικασία – από την υποβολή του επιχειρηματικού σχεδίου έως την εκταμίευση – πραγματοποιείται σήμερα διαφανώς και εξ ολοκλήρου ψηφιακά μέσω του κεντρικού κρατικού πληροφοριακού συστήματος (ΟΠΣΚΕ/e-ependyseis). Το αρμόδιο υπουργείο δημοσιεύει τακτικά χρονικά περιορισμένες προσκλήσεις για τον σκοπό αυτό.