Χρηματοδότηση και Επιδοτήσεις – Προγράμματα Χρηματοδότησης στην Ελλάδα
Σημείωση ενημέρωσης: η πολύ εκτενής επισκόπηση που παρουσιαζόταν αρχικά εδώ αφορούσε επιμέρους προσκλήσεις χρηματοδότησης από το 2011/2012 (βασιζόμενη, μεταξύ άλλων, στον πλέον δύο φορές αντικατασταθέντα Ν. 3908/2011) και έχει πλήρως λήξει. Οι επενδύσεις στην Ελλάδα σήμερα βασίζονται γενικά στις ακόλουθες τρεις πηγές χρηματοδότησης, οι οποίες μπορούν να συνδυαστούν μεταξύ τους ανάλογα με το σχέδιο:
- Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 (όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 5203/2025): διατομεακά και κλαδικά καθεστώτα χρηματοδότησης για επενδύσεις γενικά από €100.000 έως €1.000.000 (μικρότερες εταιρικές μορφές), ή χωρίς ανώτατο όριο για «μεγάλες επενδύσεις»• μορφές χρηματοδότησης: επιχορηγήσεις, φορολογικές απαλλαγές, χρηματοδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης και μισθολογικού κόστους, και, για τη «νέα επιχειρηματικότητα», επίσης επιχειρηματικό κεφάλαιο (venture capital).
- ΕΣΠΑ 2021-2027: πανελλαδικές και περιφερειακές δράσεις για, μεταξύ άλλων, ανταγωνιστικότητα, ψηφιοποίηση, εξαγωγές, γεωργία και τουρισμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων, κατά κύριο λόγο ως μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις.
- Ελλάδα 2.0 – Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: συνδυασμός επιχορηγήσεων και χαμηλότοκων δανείων (μέσω συμμετεχουσών τραπεζών) για επενδύσεις σε πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, εξωστρέφεια/εξαγωγές, γεωργία και – ολοένα και περισσότερο από το 2025/2026 – την αμυντική βιομηχανία• όλα τα έργα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026.
Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως χαμηλότοκα μικροδάνεια και εγγυήσεις μέσω της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας (μεταξύ άλλων βάσει των προγραμμάτων του Ταμείου Επιχειρηματικότητας), τα οποία απευθύνονται ιδίως σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και σε χρηματοδότηση κεφαλαίου κίνησης.
Καθώς νέοι γύροι προσκλήσεων με δικές τους προθεσμίες, προϋπολογισμούς και συντελεστές χρηματοδότησης δημοσιεύονται διαρκώς, συνιστούμε, για συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο, στοχευμένο και επικαιροποιημένο έλεγχο του κατάλληλου καθεστώτος χρηματοδότησης, αντί να βασίζεστε σε επισκόπηση η οποία εκ φύσεως ξεπερνιέται γρήγορα.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιος είναι ο στόχος του τρέχοντος ελληνικού αναπτυξιακού νόμου;
Ο Ν. 4887/2022 στοχεύει στον βιώσιμο μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας σε ψηφιακή και ανταγωνιστική. Ενώ παλαιότεροι νόμοι (όπως ο παλαιός Ν. 3299/2004) στόχευαν κυρίως στην εξισορρόπηση περιφερειακών ανισοτήτων, οι σημερινοί τομείς εστίασης είναι:
• Πράσινος μετασχηματισμός: προώθηση της περιβαλλοντικής και κλιματικής προστασίας, καθώς και της ενεργειακής απόδοσης.
• Ψηφιακός μετασχηματισμός: υποστήριξη της Βιομηχανίας 4.0 και των νέων τεχνολογιών.
• Καινοτομία και έρευνα: ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α).
• Περιφερειακή συνοχή: δημιουργία θέσεων εργασίας και ενίσχυση της οικονομίας διαρθρωτικά ασθενέστερων περιοχών.
Πώς κατανέμονται οι ζώνες χρηματοδότησης στην Ελλάδα;
Η παλαιά διαίρεση σε τέσσερις σταθερές ζώνες (Α έως Δ) έχει αντικατασταθεί. Σήμερα, οι συντελεστές χρηματοδότησης βασίζονται στον Ενωσιακό Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων (2022-2027). Το επίπεδο χρηματοδότησης συνδέεται άμεσα με το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της αντίστοιχης περιφέρειας:
• Υψηλότεροι συντελεστές χρηματοδότησης (έως 70%): ισχύουν για διαρθρωτικά ασθενέστερες περιοχές και παραμεθόριες περιοχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
• Μεσαίοι συντελεστές χρηματοδότησης: περιφέρειες όπως η Θεσσαλία, η Δυτική Ελλάδα ή η Πελοπόννησος λαμβάνουν μέτρια έως υψηλή χρηματοδότηση.
• Χαμηλότεροι συντελεστές χρηματοδότησης: οικονομικά ισχυρές μητροπολιτικές περιοχές, ιδίως μεγάλο μέρος της περιφέρειας Αττικής (Αθήνα), λαμβάνουν τη χαμηλότερη χρηματοδότηση ή – ανάλογα με το μέγεθος της εταιρείας – καθόλου άμεσες επιχορηγήσεις, προκειμένου να κατευθυνθούν οι επενδύσεις σε άλλα μέρη της χώρας.
Τι είδη χρηματοδότησης προβλέπει ο νόμος;
Ανάλογα με την περιφέρεια, το μέγεθος της εταιρείας και το είδος της επένδυσης, το ελληνικό κράτος χορηγεί διάφορα κίνητρα, τα οποία συχνά μπορούν επίσης να συνδυαστούν:
• Κρατικές επιχορηγήσεις: άμεσες, μη επιστρεπτέες χρηματικές καταβολές για την κάλυψη μέρους των επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών.
• Φορολογικές απαλλαγές: απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων επί των κερδών της εταιρείας έως την επίτευξη του εγκεκριμένου ποσού χρηματοδότησης.
• Επιδοτήσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης: οικονομική στήριξη για δόσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης νέων μηχανημάτων ή τεχνικού εξοπλισμού.
• Επιδοτήσεις μισθολογικού κόστους: επιδότηση του μισθολογικού κόστους νεοδημιουργούμενων θέσεων εργασίας που συνδέονται άμεσα με το επενδυτικό σχέδιο.
Ποιοι ειδικοί κανόνες ισχύουν για μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ);
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν εστίαση της ελληνικής πολιτικής οικονομικής ανάπτυξης και επωφελούνται από σημαντικά bonus επί των περιφερειακών βασικών συντελεστών χρηματοδότησης:
• Οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν προσαύξηση έως 20% επί του βασικού συντελεστή χρηματοδότησης.
• Οι μεσαίες επιχειρήσεις λαμβάνουν προσαύξηση έως 10%.
• Παράδειγμα: σε περιφέρεια με βασικό συντελεστή χρηματοδότησης 50%, μια μικρή επιχείρηση μπορεί έτσι να λάβει επιστροφή έως 70% των επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών της.
Υπάρχουν περιορισμοί για μεγάλες επενδύσεις;
Ναι. Για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου κρατικών ενισχύσεων (τον Γενικό Κανονισμό Απαλλαγής κατά Κατηγορία, ΓΚΑΚ), οι συντελεστές χρηματοδότησης μειώνονται κλιμακωτά για πολύ μεγάλα επενδυτικά σχέδια (άνω των €50 εκατομμυρίων):
• Για το τμήμα έως €50 εκατομμύρια, χορηγείται ο πλήρης τοπικός μέγιστος συντελεστής.
• Για το τμήμα μεταξύ €50 εκατομμυρίων και €100 εκατομμυρίων, εφαρμόζεται μόνο το ήμισυ (50%) του τοπικού μέγιστου συντελεστή.
• Για ποσά άνω των €100 εκατομμυρίων ισχύουν περαιτέρω μειωμένοι συντελεστές (34% του τοπικού μέγιστου συντελεστή), οι οποίοι συχνά απαιτούν ατομική εξέταση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.