Συμβολή στη Μεταβληθείσα Νομική Κατάσταση του Ελληνικού Δικαίου Επιδοτήσεων (βάσει του Ν. 3299/2004)
Σημείωση: οι ακόλουθες παρατηρήσεις αφορούν μόνο επιδοτήσεις που ζητήθηκαν και εγκρίθηκαν βάσει του Ν. 3299/04. Για νέες αιτήσεις εφαρμόζονται οι κανόνες του Ν. 3908/2011.
Εταιρείες των οποίων τα επενδυτικά σχέδια υπήχθησαν στις διατάξεις του Ελληνικού Αναπτυξιακού Νόμου 3299/04 απαγορευόταν προηγουμένως να μεταβάλουν, με οποιονδήποτε τρόπο, τη μετοχική/εταιρική σύνθεση ως προς εταίρους ή μερίδια, από τον χρόνο της έγκρισης έως ότου παρέλθουν πέντε έτη από τη δημοσίευση της απόφασης που επιβεβαίωνε την ολοκλήρωση και την έναρξη παραγωγής βάσει της επένδυσης. Αυτό προέκυπτε αναμφισβήτητα από το άρθρο 10 § 1 του Ν. 3299/2004.
Ο προηγούμενος αυτός κανόνας του άρθρου 10 § 1 καταργήθηκε, ωστόσο, ρητά με το άρθρο 37 § 9 του Ν. 3522/2006, και τροποποιήθηκε περαιτέρω με μεταγενέστερη τροποποίηση του 2008, συγκεκριμένα το άρθρο 7 § 5 του Ν. 3631/2008. Βάσει των ισχυόντων σήμερα διατάξεων του Ν. 3299/2004 (όπως τροποποιήθηκε), η μετοχική/εταιρική σύνθεση της εταιρείας μπορεί, συνεπώς, να μεταβληθεί. Κάθε μεταβολή στη μετοχική/εταιρική σύνθεση του επενδυτικού φορέα πρέπει απλώς να γνωστοποιηθεί στις αρμόδιες αρχές. Δεν απαιτείται έγκριση από τις αρχές.
Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η μεταβολή της μετοχικής/εταιρικής σύνθεσης δεν πρέπει να μεταβάλλει επίσης το μέγεθος της εταιρείας. Εάν, κατά την ολοκλήρωση της επένδυσης, διαπιστωθεί ότι ο επενδυτικός φορέας δεν αποτελεί πλέον, ως αποτέλεσμα της μεταβολής της μετοχικής/εταιρικής σύνθεσης, μικρομεσαία επιχείρηση κατά την έννοια του Ν. 3299/04, το ποσό της χρηματοδότησης μειώνεται κατά το αντίστοιχο ποσοστό.
Ως αποτέλεσμα, οι νομοθετικές αυτές τροποποιήσεις παρέχουν στις εταιρείες τη δυνατότητα να μεταβιβάζουν τα μερίδιά τους, ή ακόμη και ολόκληρη την εταιρεία, ανά πάσα στιγμή – συμπεριλαμβανομένου του χρόνου μετά την υποβολή των αιτήσεων χρηματοδότησης στις αρμόδιες αρχές.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί να μεταβληθεί η μετοχική/εταιρική σύνθεση επιδοτούμενης εταιρείας στην Ελλάδα;
Για επενδυτές και επιχειρηματίες που κάνουν χρήση κρατικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα, ανακύπτει συχνά σημαντικό στρατηγικό ερώτημα: μπορώ να εισαγάγω νέους εταίρους, να πωλήσω μερίδια, ή να αλλάξω τη νομική μορφή της εταιρείας μετά την υποβολή αίτησης ή τη χορήγηση επιδότησης;
Η σύντομη απάντηση είναι: ναι, αυτό είναι δυνατό – ωστόσο ισχύουν αυστηροί κανόνες.
Ενώ πολύ παλαιότερες εκδοχές του νόμου (πριν από το 2006) απαγόρευαν αυστηρά τέτοιες μεταβολές, ο ισχύων Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 παρέχει την απαραίτητη επιχειρηματική ευελιξία. Παρ' όλα αυτά, το ελληνικό κράτος εξετάζει προσεκτικά τις μεταβολές ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Σήμερα πρέπει να λαμβάνετε υπόψη τα εξής:
Υποχρέωση Ενημέρωσης των Αρχών
Κάθε ουσιώδης μεταβολή στη μετοχική/εταιρική σύνθεση της επιδοτούμενης εταιρείας πρέπει να γνωστοποιείται στην αρμόδια αρχή (το Υπουργείο Ανάπτυξης ή την αρμόδια περιφερειακή διεύθυνση) άμεσα και χωρίς εξαίρεση. Μη γνωστοποιηθείσες μεταβιβάσεις μεριδίων μπορούν να οδηγήσουν σε πλήρη ανάκληση της χρηματοδότησης και σε αξιώσεις επιστροφής.
Προσοχή στο Μέγεθος της Εταιρείας (Καθεστώς ΜΜΕ)
Αυτό είναι το σημαντικότερο σημείο στην πράξη: το ύψος της κρατικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το μέγεθος της εταιρείας. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) λαμβάνουν συχνά σημαντικές ποσοστιαίες προσαυξήσεις επί της βασικής χρηματοδότησης.
• Ο κίνδυνος: εάν μεταβληθεί η μετοχική/εταιρική σύνθεση – για παράδειγμα, επειδή μια μεγάλη εταιρεία αγοράζει συμμετοχή στη μικρή σας επιχείρηση – η επιχείρησή σας ενδέχεται να απολέσει το καθεστώς ΜΜΕ.
• Η συνέπεια: εάν διαπιστωθεί κατά τον έλεγχο ότι η εταιρεία χαρακτηρίζεται νομικά ως «μεγάλη επιχείρηση» ως αποτέλεσμα της μεταβολής ιδιοκτησιακού καθεστώτος, το ποσό της χρηματοδότησης μειώνεται αναδρομικά στο (χαμηλότερο) ποσοστό για μεγάλες επιχειρήσεις.
Απόδειξη Χρηματοοικονομικής Επάρκειας
Το κράτος χορηγεί χρηματοδότηση υπό την προϋπόθεση ότι ο επενδυτής μπορεί να καλύψει το δικό του μερίδιο του κόστους (τα ίδια κεφάλαια). Εάν οι αρχικοί εταίροι/μέτοχοι αποχωρήσουν από την εταιρεία, οι αρχές εξετάζουν αν οι νέοι εταίροι/μέτοχοι είναι οικονομικά σε θέση να ολοκληρώσουν το επενδυτικό σχέδιο όπως συμφωνήθηκε συμβατικά. Η πιστοληπτική ικανότητα και η απόδειξη ιδίων κεφαλαίων πρέπει, συνεπώς, να είναι σαφώς τεκμηριωμένες και για τη νέα ιδιοκτησιακή δομή.
Έγκριση έναντι Απλής Γνωστοποίησης
Ανάλογα με τη φάση στην οποία βρίσκεται το επενδυτικό σας σχέδιο (υπό εξέταση, υπό υλοποίηση, ή ήδη σε λειτουργία μετά την ολοκλήρωση), η απλή γνωστοποίηση της μεταβολής συχνά δεν αρκεί. Ιδίως κατά τη φάση υλοποίησης, οι ουσιώδεις μεταβολές στη μετοχική/εταιρική σύνθεση απαιτούν κατά κανόνα την επίσημη έγκριση των αρχών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι εξακολουθούν να πληρούνται τα αρχικά κριτήρια χρηματοδότησης.
Συμπέρασμα για την Πράξη
Το ισχύον ελληνικό δίκαιο επιδοτήσεων δεν εμποδίζει επιχειρηματικές αποφάσεις όπως συγχωνεύσεις, πωλήσεις μεριδίων, ή εισαγωγή νέων επενδυτών. Ωστόσο, τέτοια βήματα δεν θα πρέπει ποτέ να λαμβάνονται χωρίς προηγούμενο νομικό έλεγχο. Πριν από τη μεταβίβαση μεριδίων, θα πρέπει να υπολογίζεται με ακρίβεια αν αυτό επηρεάζει το καθεστώς ΜΜΕ και, συνεπώς, το ύψος των εγκεκριμένων επιδοτήσεων.