Επενδύσεις στον Τουρισμό στην Ελλάδα – Επιδοτήσεις μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027 και του Αναπτυξιακού Νόμου
Στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» του ΕΣΠΑ 2021-2027, καθώς και του Νέου Αναπτυξιακού Νόμου (Ν. 4982/2022), το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Υπουργείο Τουρισμού παρέχουν χρηματοδότηση για τον εναλλακτικό τουρισμό με ιδιαίτερα ελκυστικούς επιχειρηματικούς όρους. Πολλές από τις δράσεις ενίσχυσης υλοποιούνται βάσει του νέου Κανονισμού (ΕΕ) 2023/2831 (ενισχύσεις ήσσονος σημασίας – de minimis). Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν στην προώθηση της επιχειρηματικότητας προκειμένου να διαφοροποιηθεί και να εμπλουτιστεί το ελληνικό τουριστικό προϊόν μέσω της αξιοποίησης εναλλακτικών ή/και ειδικών μορφών τουρισμού.
Ο εναλλακτικός τουρισμός καλύπτει όλο το φάσμα των τουριστικών υπηρεσιών που προσαρμόζονται στις ειδικές ανάγκες, προτιμήσεις και τα κίνητρα των τουριστών, στοχεύοντας σε ένα εξειδικευμένο κοινό. Παράλληλα, τηρεί τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, ενσωματώνει την πράσινη μετάβαση και συμβάλλει στον μετριασμό των εποχικών διακυμάνσεων της ζήτησης. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, υποστηρίζονται επενδυτικά σχέδια στις ακόλουθες γενικές κατηγορίες:
- Αθλητικός τουρισμός αναψυχής: Τουρισμός που ενθαρρύνει τους επισκέπτες να συμμετάσχουν σε εμπειρίες που σχετίζονται με τον αθλητισμό αναψυχής.
- Θαλάσσιος τουρισμός: Τουρισμός που ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον.
- Υπαίθριος τουρισμός: Εμπειρίες επισκεπτών σε σύνδεση με το φυσικό περιβάλλον (π.χ. αγροτουρισμός, ορεινός τουρισμός), εξαιρουμένων των κατεξοχήν αστικών περιοχών.
- Γαστρονομικός τουρισμός: Τουρισμός που περιλαμβάνει την εμπειρία του επισκέπτη σε σχέση με την τοπική κουζίνα και αναδεικνύει την ιδιαίτερη γαστρονομική ταυτότητα μιας περιοχής.
- Τουρισμός υγείας και ευεξίας: Τουρισμός που στοχεύει στον συνδυασμό διακοπών με υπηρεσίες υγείας και ευεξίας.
Η εκάστοτε προκήρυξη παραθέτει ρητά τους επιλέξιμους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ) που πρέπει να διαθέτει μια επιχείρηση στο Μητρώο της ΑΑΔΕ, προκειμένου να θεωρηθεί «επιλέξιμη» για το πρόγραμμα.
Προϋποθέσεις για την προώθηση τουριστικών επενδύσεων στην Ελλάδα
Δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς τη νομική μορφή, επομένως αιτήσεις μπορούν να υποβάλλονται τόσο από φυσικά πρόσωπα (ατομικές επιχειρήσεις) όσο και από νομικά πρόσωπα (εμπορικές εταιρείες κάθε νομικής μορφής). Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η νόμιμη λειτουργία και η ένταξη σε τουλάχιστον έναν από τους επιλέξιμους ΚΑΔ. Υπάρχουν ξεχωριστές προσκλήσεις τόσο για υπό ίδρυση / νεοσύστατες επιχειρήσεις όσο και για υφιστάμενες.
Ο προϋπολογισμός κάθε υποβαλλόμενης πρότασης κυμαίνεται συνήθως από 20.000 € έως 400.000 € για τα προγράμματα του ΕΣΠΑ (για μεγαλύτερες επενδύσεις, άνω των 250.000 €, αξιοποιείται συνήθως ο Αναπτυξιακός Νόμος). Το ποσοστό της δημόσιας χρηματοδότησης (επιδότηση) δεν είναι πλέον σταθερό, αλλά κυμαίνεται συνήθως από 40% έως 75%, ανάλογα με την περιφέρεια υλοποίησης (π.χ. απομακρυσμένα νησιά ή περιοχές δίκαιης αναπτυξιακής μετάβασης λαμβάνουν υψηλότερα ποσοστά), το μέγεθος της επιχείρησης και την επίτευξη πράσινων και ψηφιακών στόχων.
Οι κατηγορίες δαπανών που συνήθως επιδοτούνται περιλαμβάνουν:
1. Προμήθεια μηχανολογικού εξοπλισμού και ψηφιακή αναβάθμιση
2. Κτιριακές εγκαταστάσεις, διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και ενεργειακή αναβάθμιση (πολύ σημαντικό κριτήριο στα σύγχρονα προγράμματα)
3. Προβολή – προώθηση και συμμετοχή σε εκθέσεις
4. Αμοιβές συμβούλων (εκπόνηση επενδυτικού σχεδίου, παρακολούθηση κ.λπ.)
5. Λοιπές δαπάνες (μεταφορά τεχνογνωσίας, πιστοποιήσεις, μισθολογικό κόστος νέων εργαζομένων κ.ά.)
Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις υποβάλλουν τις επενδυτικές τους προτάσεις ηλεκτρονικά, κατά τις περιόδους που οι σχετικές προσκλήσεις είναι ανοιχτές, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ) στη διεύθυνση www.opske.gr.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει πάντα να ελέγχουν τις ιστοσελίδες espa.gr ή opske.gr για τις τρέχουσες προκηρύξεις (τις λεγόμενες “Προσκλήσεις”), καθώς τα προγράμματα αυτά παραμένουν συχνά ανοιχτά μόνο για λίγους μήνες
(Κατάσταση: Σημερινά δεδομένα 2024-2026. Οι ακριβείς όροι, τα ποσοστά και οι προθεσμίες εξαρτώνται από τις εκάστοτε ενεργές προκηρύξεις. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται χωρίς εγγύηση.)